สุดสัปดาห์เดินทางมาถึงเร็วกว่าที่ครูสมชาย้า เช้าวันเสาร์นั้นอากาศสดใสเป็พิเศษ แต่ในใจของเขากลับขุ่นมัวราวกับมีเมฆฝนตั้งเค้า
แล้วเสียงที่ไม่คุ้นเคยก็ดังแทรกขึ้นมาท่ามกลางความสงบของดอยปุยคำ...
เสียงเครื่องยนต์นุ่มลึกของรถยนต์ราคาแพงค่อยๆ ดังใกล้เข้ามา เด็กๆ ที่กำลังวิ่งเล่นอยู่หน้าโรงเรียนหยุดชะงักพร้อมกันโดยไม่ได้นัดหมาย ทุกสายตาจับจ้องไปยังรถเก๋งซีดานสีดำสนิทที่กำลังเคลื่อนตัวอย่างเชื่องช้ามาตามถนนดินลูกรังที่ขรุขระ ตัวถังมันวาวของมันสะท้อนภาพกระท่อมไม้และทิวเขาสีเขียว ดูแปลกแยกราวกับยานอวกาศที่ลงจอดผิดที่
รถจอดสนิทลงตรงหน้าบ้านพักครูหลังเล็ก นพดล ปัญญาวัฒน์ ก้าวลงมาจากฝั่งคนขับในชุดเสื้อโปโลแบรนด์เนมสีสุภาพและกางเกงสแล็คที่รีดจนเป็กลีบคมกริบ เขาหยีตามองแดดจ้าและฝุ่นดินที่คละคลุ้งเล็กน้อยด้วยท่าทีไม่คุ้นชิน ก่อนจะหันมายิ้มกว้างเมื่อเห็นร่างของพ่อเดินออกมาต้อนรับ
“พ่อ!” นพดลโผเข้าสวมกอดบิดา กอดนั้นแน่นและเต็มไปด้วยความคิดถึง แต่ก็แฝงความเก้ๆ กังๆ อยู่เล็กน้อย “ขับรถขึ้นมาตั้งนาน คิดถึงพ่อจัง”
ครูสมชายกอดตอบลูกชายพลางลูบหลังเบาๆ กลิ่นน้ำหอมอ่อนๆ จากตัวลูกชายช่างแตกต่างจากกลิ่นดินกลิ่นหญ้าที่เขาคุ้นเคย “มาถึงจนได้นะเรา ขับรถเหนื่อยไหม”
“นิดหน่อยพ่อ แต่สบายมาก” นพดลผละออกจากอ้อมกอดแล้วหันไปเปิดท้ายรถ หยิบกระเป๋าเดินทางใบใหญ่และถุงของฝากมากมายออกมา “ผมซื้อของมาฝากเพียบเลย ทั้งวิตามินบำรุงของพ่อ แล้วก็ขนมสำหรับเด็กๆ ที่โรงเรียน”
ครูสมชายมองลูกชายด้วยสายตาที่ซับซ้อน เขาทั้งภูมิใจในความสำเร็จและความรับผิดชอบของลูก แต่ในขณะเดียวกันก็รู้สึกถึงระยะห่างที่มองไม่เห็นซึ่งกั้นกลางพวกเขาอยู่
หลังจากเก็บข้าวของและทักทายเด็กๆ ที่ยังคงยืนมองอย่างตื่นเต้นอยู่ห่างๆ นพดลก็ไม่ปล่อยให้เวลาผ่านไปนาน เขาเชื้อเชิญพ่อให้นั่งลงที่แคร่ไม้ไผ่หน้าบ้านพัก ก่อนจะเปิดแท็บเล็ตเครื่องบางขึ้นมา
“เอาล่ะพ่อ... เข้าเื่เลยนะ ที่ผมบอกว่าจะมาคุยเื่สำคัญ” นพดลเริ่มต้นด้วยน้ำเสียงจริงจัง “ผมกับน้องๆ คุยกันแล้วนะพ่อ ปีนี้พ่อก็อายุหกสิบแล้ว เกษียณแล้วต้องได้พักผ่อนจริงๆ จังๆ สักที”
ภาพบนหน้าจอแท็บเล็ตสว่างวาบขึ้น เป็รูปบ้านเดี่ยวสองชั้นหลังงามในโครงการหมู่บ้านจัดสรรแห่งหนึ่งชานเมืองกรุงเทพฯ
“นี่... ผมซื้อบ้านหลังนี้ไว้ให้พ่อ อยู่ในหมู่บ้านเดียวกับผมนี่แหละ เดินไปมาหาสู่กันได้สบาย มีสวนเล็กๆ ให้พ่อปลูกต้นไม้ด้วยนะ ส่วนเื่สุขภาพก็ไม่ต้องห่วง” เขารูดหน้าจอเปลี่ยนเป็ภาพโบรชัวร์ของโรงพยาบาลเอกชนชื่อดัง “ผมซื้อแพ็กเกจตรวจสุขภาพตลอดชีพไว้ให้แล้ว มีอะไรนิดหน่อยเรียกรถพยาบาลมารับได้เลย ไม่ต้องลำบากเหมือนที่นี่”
ทุกคำพูดของนพดลเต็มไปด้วยความรัก ความห่วงใย และการวางแผนมาอย่างดีเยี่ยม มันคือ “แผนเกษียณสุข” ที่สมบูรณ์แบบไร้ที่ติในสายตาของคนเมือง... แต่สำหรับครูสมชาย มันเหมือนค้อนปอนด์ที่ค่อยๆ ทุบลงมาบนโลกทั้งใบของเขา
“ดล... พ่อ...” เขาพยายามจะพูด แต่เสียงมันติดอยู่ในลำคอ
นพดลวางแท็บเล็ตลงแล้วจับมือที่หยาบกร้านของพ่อขึ้นมากุมไว้ สายตาของเขามุ่งมั่นและแน่วแน่
“พ่อนะ ทำเพื่อคนอื่นมาทั้งชีวิตแล้วนะ สามสิบกว่าปีบนดอยนี้มันนานเกินพอแล้วพ่อ”
“…”
“ถึงเวลาที่พ่อต้องกลับไปใช้ชีวิตเพื่อตัวเอง... กลับไปอยู่กับครอบครัวของเราได้แล้วครับ”
…
คำประกาศิตของลูกชายยังคงก้องอยู่ในหู แต่ครูสมชายก็ยังเป็ครูสมชาย... เขาไม่ได้โต้เถียงในทันที ชายชราทำเพียงแค่ยิ้มบางๆ แล้วลุกขึ้นยืน
“เอาล่ะๆ เื่นั้นเดี๋ยวค่อยว่ากัน เอ็งเดินทางมาเหนื่อยๆ ไปเดินดูรอบๆ ให้หายเมื่อยดีกว่า เดี๋ยวพ่อจะพาไปดูว่าโรงเรียนของเราเปลี่ยนไปแค่ไหน”
นพดลพยักหน้าอย่างว่าง่าย เขาเดินตามพ่อไปเงียบๆ สายตาของเขาสำรวจสิ่งต่างๆ รอบตัวด้วยความรู้สึกที่ผสมปนเปกันระหว่างความทรงจำวัยเด็กอันเลือนรางกับความเป็จริงที่แตกต่าง
ครูสมชายพาลูกชายเดินดูอาคารเรียนไม้หลังเก่าที่เพิ่งทาสีใหม่ด้วยฝีมือของชาวบ้าน ชี้ให้ดูแปลงผักสวนครัว และแนะนำให้รู้จักกับครูทอฝันที่กำลังสอนเด็กๆ ประดิษฐ์ดอกไม้จากใบเตยอยู่ใต้ร่มไม้
“สวัสดีค่ะคุณนพดล” ครูทอฝันยกมือไหว้อย่างนอบน้อม “ครูสมชายพูดถึงคุณให้ฟังบ่อยๆ”
“สวัสดีครับ” นพดลยกมือรับไหว้ “ฝากคุณครูช่วยดูแลพ่อผมด้วยนะครับ”
“โอ๊ย... มีแต่ครูสมชายนี่แหละค่ะที่ดูแลพวกเราทุกคน ครูสมชายเป็เสาหลักของที่นี่จริงๆ ค่ะ”
นพดลเพียงแค่ยิ้มรับ แต่ในใจของเขากลับมองต่างออกไป ‘เสาหลัก’ ที่ครูทอฝันพูดถึงนั้น ในสายตาของเขาคือชายชราที่ควรจะได้พักผ่อน ไม่ใช่แบกรับภาระของคนทั้งชุมชน
ทุกย่างก้าว ยิ่งตอกย้ำความเชื่อของนพดลว่าเขาตัดสินใจถูกแล้ว พ่อของเขาสมควรได้รับสิ่งที่ดีกว่านี้ ห้องสมุดที่พ่อภูมิใจคือห้องเล็กๆ ที่เต็มไปด้วยหนังสือบริจาคเก่าๆ สนามเด็กเล่นที่เพิ่งซ่อมคือชิงช้าที่ทำจากยางรถยนต์เก่า
“พ่อครับ...” นพดลเปรยขึ้น “ผมเข้าใจนะว่าพ่อผูกพันกับที่นี่ แต่พ่อดูสภาพความเป็อยู่สิครับ มันลำบากเกินไปสำหรับคนวัยเกษียณนะ”
ครูสมชายหันมามองหน้าลูกชาย “ความสุขของคนเรามันไม่ได้วัดกันที่ความสะดวกสบายเสมอไปหรอกนะดล ที่นี่อาจจะไม่มีเหมือนในเมือง แต่เรามีน้ำใจ... เราดูแลกันเหมือนครอบครัว”
“แล้วถ้าพ่อป่วยล่ะครับ? น้ำใจมันรักษาพ่อได้ไหม?” นพดลสวนกลับด้วยเหตุผล “โรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดก็อยู่ห่างไปเป็ชั่วโมง ถ้าเกิดอะไรฉุกเฉินขึ้นมาจะทำยังไง?”
กำแพงระหว่างพ่อลูกเริ่มก่อตัวสูงขึ้นเรื่อยๆ ทันใดนั้น เด็กหญิงมะลิก็วิ่งหน้าตื่นเข้ามาหาพวกเขา
“ครูเ้า! ยายคำ... ยายคำปวดท้องขนาดเลยเ้า!”
สีหน้าของครูสมชายเปลี่ยนไปทันที เขาหันไปสั่งครูทอฝันอย่างรวดเร็ว ก่อนจะรีบวิ่งนำหน้าทุกคนไปยังหมู่บ้าน ทิ้งให้นพดลยืนอึ้งอยู่กับคำถามที่เขาเพิ่งถามพ่อไป...
‘ถ้าเกิดอะไรฉุกเฉินขึ้นมาจะทำยังไง?’
ดูเหมือนว่าตอนนี้... เขากำลังจะได้รับคำตอบนั้นด้วยตาของตัวเองแล้ว
ภาพที่เขาเห็นเมื่อไปถึงใต้ถุนเรือนไม้ของยายคำ ทำให้หัวใจของเขาหล่นวูบ ยายคำกำลังนอนขดตัวอยู่บนแคร่ ใบหน้าซีดเผือด เหงื่อเม็ดโป้งผุดเต็มหน้าผาก สองมือกุมท้องตัวเองไว้แน่น
“โทรเรียกรถพยาบาลสิพ่อ!” นพดลร้องบอกทันที
“รถพยาบาลกว่าจะขึ้นมาถึงนี่... เราพาแม่อุ๊ยลงไปเองเร็วกว่า” ครูสมชายตอบกลับด้วยน้ำเสียงสงบนิ่งแต่เด็ดขาด ก่อนจะหันไปสั่งการอย่างคล่องแคล่ว “ไปตามลุงหน่อ! บอกแกว่าเอา ‘ไอ้เฒ่า’ ออกมาด่วน! เราต้องพาแม่อุ๊ยไปอนามัยที่ตีนดอย!”
นพดลยืนนิ่งสนิท ในขณะที่เขายังประมวลผลไม่เสร็จ โลกของดอยปุยคำกลับเคลื่อนไหวอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพอย่างน่าเหลือเชื่อ ไม่ถึงห้านาที ลุงหน่อก็ขับรถกระบะเก่าคร่ำคร่ามาจอดเทียบ ชาวบ้านช่วยกันช้อนร่างของยายคำอย่างนุ่มนวลที่สุดเพื่อนำไปวางที่เบาะหลังรถ
ครูสมชายเตรียมจะก้าวขึ้นรถเพื่อไปกับยายคำ เขาหันมาสบตาลูกชายที่ยืนนิ่งอยู่ แววตาของพ่อไม่ได้ตำหนิ แต่เต็มไปด้วยความรับผิดชอบ
“ดล... ฝากดูโรงเรียนกับเด็กๆ ด้วยนะ” เขาสั่งสั้นๆ “เดี๋ยวพ่อจะโทรหา”
พูดจบ เขาก็ขึ้นรถไปนั่งข้างๆ ยายคำ ลุงหน่อบีบแตรสั้นๆ เป็สัญญาณก่อนจะขับ ‘ไอ้เฒ่า’ เคลื่อนตัวลงจากดอยไปอย่างรวดเร็วที่สุดเท่าที่สภาพถนนจะอำนวย
ฝุ่นดินสีแดงค่อยๆ จางลง ทิ้งให้นพดลยืนอยู่ท่ามกลางความเงียบงัน เสียงเครื่องยนต์ที่ห่างออกไปทุกทีคือคำตอบของคำถามที่เขาเพิ่งถามพ่อ...
คำตอบที่ไม่มีอยู่ในแผนเกษียณสุขที่เขาร่างมาอย่างดี แต่คือ ‘ไอ้เฒ่า’ ของลุงหน่อ คือชาวบ้านที่วิ่งมาช่วยโดยไม่ต้องร้องขอ และคือ ‘ครอบครัว’ ขนาดใหญ่ที่ชื่อว่าชุมชนดอยปุยคำแห่งนี้...
119
