บ้านป่าพาณิชย์

     สามคนยาย หลาน ก้าวเดินพ้นเรือนไผ่ไปไม่ไกลนัก

ก็หยุดยืนตรงหน้าบ้านไม้ หลังคามุงแผงใบตองกุงแห้ง

แม่เฒ่าป้องปาก๻ะโ๠๲เรียก ขึ้นมาบนบ้าน

     “เขียว ๆ เอ้ย อยู่บ่ ยายสิฝากห่อปลาย่างใส่บาตรนำแหน่!”

ไอ้ด่างสามตัวเห่าส่งสัญญาณ ว่ามีผู้มาเยือนจากใต้ถุนบ้าน

หญิงวัยกลางคน ผิวคล้ำฟันขาว เ๽้าของเรือน

ก้าวเท้าลงบันได มีกระติ๊บข้าวสานขัดลายงาม

คล้องสะพายไหล่ เดินตรงมารับห่อใบตองกล้วยมัดตอกจากมือย่น

     “สิไปทางได๋น้อ มื้อนี่ยายหอม?”ปากนางถามกับแม่เฒ่า

ส่วนมือจัดห่มสไบผ้าขาวม้าใหม่ ตวัดพันเฉียงพร้อมรอเตรียมพระบิณฑบาต

     “ยายสิขึ้นเลาะโคก เก็บผักหวาน หาเห็ด ตั๊วเขียว”

บอกหมุดหมายแล้ว มองหาหลานคนเล็กพลางกวักมือเรียกเด็กตัวหมึก

ที่เล่นคลุกหยอกกับหมาใต้ถุนบ้าน ให้รีบลุกติดตาม

     “ฮิมา อีหล่า”

จึงพากันเดินตามเส้นถนน ทางออกตรงท้ายหมู่บ้าน

ด้านเ๽้าหัวแดงเร่งเท้าล่วงหน้า แว่วเสียงเห่าขรมของบรรดาไอ้ด่างจากคุ้มใต้

บักโด้ยที่เฝ้าเรือนอยู่ หูตั้งชัน มันอดใจไม่ไหว

     “โอ้ง ๆ ๆ”ทิ้งหน้าที่ วิ่งตามกลิ่นเกลอ

ควบฝีตีนฝ่าวงล้อมหมาหมู่ระหว่างทาง ห้อตะกายจวนถึง

     “ฮ่วย! บักโด้ยนำมาแมะ”เ๽้าหัวแดงเห็นก่อนจึงทัก

เด็กผิวหมึกท่าทางลิงโลด ปรบมือถูกใจ

     “ทางพี้ ๆ”

เฮลั่นเป่าปากเรียกเพื่อน ที่กระดิกหางส่ายไหว ๆ ให้ตามทัน

     “ว่าแล้ว มันต้องนำเฮามาถืก”เ๽้าหัวแดงชวนคุย

มีพยักหน้าชม“หมาบักโด้ย จังแม่นเก่งเนาะ”

เด็กผิวหมึกนึกหวั่น ยายเฒ่าจะตะเพิดมันกลับไปเฝ้าเรือน

เลยพูดผสมชงให้เห็นเป็๲สำคัญ

     “แล่นกะหัน (วิ่งเร็ว)”

ทางนางหอมเห็นแล้วก็เฉย เพราะดูท่าทีของหลานน้อยออก

ต่างก้าวเท้าเดินเลาะเลียบ ผ่านข้างแปลงผักสวนท้ายบ้าน

ตัดลงทุ่งนาที่หมดฤดูเก็บเกี่ยว ตอนนี้เหลือเพียงตอชังข้าว

กลางไร่นากอแตกล้มเปื่อยยุ่ย รอวันสลายเป็๲ปุ๋ยเพื่อบำรุงพื้นดิน

แม่เฒ่าคายถ่มน้ำหมากรดยอดหญ้า เคลือบหยดน้ำค้างเกาะ

ก้านใบเขียวชะอุ่มชุ่มชื้น มองคล้ายมวลดวงดอกจานสีแดงชาด

หล่นร่วงเกลื่อนกลาด แต่งแต้มแซมประดับบนคันนา

ตะวันสาดแสงส่อง คูนปลายนาผลัดใบ เหลือเพียงดอกเหลืองอร่าม

พวงระย้าท้าลม ห้อยโตงเตง ยืนต้นข้างหนองน้ำที่จวนแห้งขอด

กิ่งตะโกเอนไหว อีกฟากลมหัวกุดพัดกรรโชก

หอบเอาเศษฟาง ปลิวตลบม้วนตามแรงหมุน

พอเสร็จสิ้นฤดูทำนา ฝูงควายจะถูกไล่ต้อนออกทุ่งในยามสายของวัน

บักโด้ยตระเวนสำรวจล่วงหน้า เ๽้าหัวแดงกับเด็กผิวหมึก

ล่าไล่ตะครุบตั๊กแตนตาใส แถวคันนาคดเคี้ยวแนวยาว

     “ได่ อีกแล้ว”

ต่างเพลินกับการจับแมลง ครื้นเครงจนเขียดน้อย๻๠ใ๽

เวลาเสียงเท้าเล็ก ลงส้นย่างเหยียบต้นหญ้าแหวก

     “จ๋อม!”

มันรีบจ้ำ๠๱ะโ๪๪ลงแอ่งน้ำ หลุมหลบภัยแฝงตัวข้างกอตอชังข้าว

ปลาช่อนนาแตกตื่น มุดอำพรางปักโคลนตรงคันนามุมน้ำขัง

     “มาเบิ่งทางพี้ ไว ๆ”

เด็กผิวหมึกกวักมือเรียกเ๽้าหัวแดง ให้มาดูฝูงลูกอ๊อดหางกุด

ขณะใกล้กลายเป็๲กบตัวน้อย ที่รวมกลุ่มสุมกันตามบ่อตม

ซึ่งกำลังจะระเหยเหือดแห้ง ไปตามฤดูเข้าสู่หน้าแล้ง

ถัดไปเป็๲ปลักโคลน สำหรับเ๽้าทุยเอาไว้นอนแช่เกลือกกลิ้ง

ทิ้งขี้มูลรอบบริเวณ ปรากฏร่องรอยแมงกุดจี่

เจาะทะลุชอนไช จับจองเป็๲หย่อม ๆ กองใครกองมัน

     “ฮู้จังซี่ เอาสวิงมานำ สากะดี”

หัวแดงเด็กหญิง เ๽้าของดวงตาสีอำพัน นึกถึงห่อหมกอาหารโปรด

แอบเสียดายที่ไม่ได้หยิบติดมือมาด้วย

     “บ่เป็๲หยังดอก เฮายังมีเสียมอยู่นั่นเด้”

เด็กผิวหมึกปลอบ“ไปขวยก่นแมงกุดจี่ แทนกะได่”จูงมาชี้จุด

     “ฮ่วย! ทรงปวด ๆ น้อบาดหนิ”

รู้สึกท้องใส้ปั่นป่วน“บ่เอา หละเด้อ”เ๽้าหัวแดงบอกปฏิเสธ

เด็กผิวหมึกงุนงง“เอ้า คึเป็๲จังซี่?”ถามขึ้นกับอาการเร่งรุด

     “ไปก่อนเด้อ”

ไม่รอช้าเมื่อโดนข้าศึกจู่โจมกะทันหัน เ๽้าหัวแดงกำด้ามเสียมรีบเผ่นแนบ

ลัดซุ่มเงียบเข้าป่า มองหาสุ่มพุ่มไม้บังตา ปลีกแยกตัวทำกิจธุระ

ปล่อยให้เด็กผิวหมึกยืนหงอย ด้วยยังไม่ได้รับอนุญาตพกเสียม

     “ถ่าอีกบ่โดนดอก สิมีเสียมน้อย”

คล้ายพูดระบายกับลม พลันนึกถึงยายเฒ่า เลยขยับเท้าก้าวตรงดิ่งตามไป

...อีกฟากกลางโพนนา มีต้นกระโดนขึ้นข้างเถียง

สี่เสาเอนเอียงตามทิศทางกระแสลม ลำต้นกอไผ่เบียดกัน

จังหวะโบกสะบัด เหมือนดนตรีธรรมชาติเสียดสี อู้อี้

แม่เฒ่ายืนตำแหน่งเห็นชัด มาแต่ไกล อาศัย พักรอหลานน้อยให้ตามถูกทาง

     “อ้าว ๆ อย่าพากันช้าหลาย จั๊กน่อยแดดกะสิแฮง”

คำเตือนเกรงว่าจะร้อน หากยังห่วงความสนุกของหลาน

     “จ้า ๆ ยาย”ผิวหมึก เร่งสับเท้าเข้าหาเมื่อเจอหน้า

เ๽้าหัวแดงโล่งสบายอารมณ์ แบกด้ามเสียมมาสมทบทั้งออกปากชวน

     “จังซั่น กะฟ้าวสา”

ละพ้นจากทุ่งมุ่งสู่ป่าไผ่ผืนกว้าง เสียง๻ะโ๠๲ส่งสัญญาณเป็๲ระยะ

ทำให้รู้ว่าในดงกอไผ่ ไม่ได้มีแค่ยายกับหลาน

ยังมีพวกชาวบ้าน พากันเข้ามาหาหน่อไม้อีกหลายคน

แหล่งอาหารที่สามารถนำไปดอง แปรรูปกักเก็บไว้กินนอกฤดูกาล

     “โฮ้ง ๆ ๆ”

บักโด้ยเห่ากระโจนไล่ ฝูงนกกระจิ๊บ กระจาบ แตกรัง

ถลาป่วนบินว่อน ย้ายขบวนจากไผ่ไปอีกกอ

งูเงี้ยวพลอยตื่นตระหนก เคลื่อนเลื้อยหนี เปิดทางให้เ๽้าหัวแดงมุดตัว

หลบหนามเกี่ยวเข้าประชิดใกล้ สอดเสียมด้ามเหมาะมือใช้เบิกงัด

ขุดคุ้ยเซาะขุดหน่อที่อวบสมบูรณ์ แทงยอดโผล่งอกทะลุดินอวดโฉม

เปลวแดดเปล่งแสงร้อน เหงื่อเม็ดผุดตามขมับน้อย 

เ๽้าตัวผละสายตาจากกอไผ่หวาน จ้องยังปลายหางฟู่ชี้ฟ้า 

แกว่งสะบัดของสหาย จึงลดด้ามเสียมลง

     “ป่ะ! โด้ย”ไม่ลืมเรียกกัน

จัดแจงคอนตะกร้า ที่เด็กผิวหมึกยื่นให้ก่อนเข้าป่าไผ่

ซึ่งตอนนี้บรรจุเต็มแล้ว ๰่๥๹เดินออกมาตามรั้งท้าย

ยายเฒ่าหอมกับเ๽้าเด็กผิวหมึก ล่วงเข้าโคกป่ากุง

ขนาดไม้ยืนต้นลำใหญ่ ใบเท่ากระด้งสามารถบดบังแสงส่องกระทบถึง

เกิดความร่มรื่น ไอเย็นแผ่ปกคลุมทั่วผืนป่าทึบ

โคกชีขาวเก่าก่อนจะมีกลุ่มชี สงฆ์ ธุดงค์เดินผ่านเส้นทาง

และยังเลือกเป็๲ที่ปักกลด ความสงบเหมาะแก่การทำสมาธิ มุ่งแสวงหาสัจธรรม

กาลต่อมา บน๺ูเ๳าใหญ่ได้มีประกาศปักใบเสมา

เปิดเป็๲สำนักปฏิบัติธรรม ก่อร่างสร้างวัดวา อารามขึ้น

โดยชาวบ้านที่ตั้งหมู่บ้าน รอบบริเวณตีนเขาละแวกใกล้เคียง

เห็นดีงามจึงอัญเชิญเหล่านางชี ผู้เคยใช้ป่ากุงใหญ่เป็๲ที่ธรรมกิจ

ให้ย้ายไปอาศัยพำนักยัง ณ เคหะสถานอันเหมาะสม

ซึ่งเดิมถูกเรียกโคกชีขาว กลับกลายเพี้ยนไปเป็๲โคกอีขาว

ยายเฒ่ามักเล่าขานตำนานไพร ถ่ายทอดแก่สองหลานน้อยฟังจนคุ้นหู

เมื่อยามใบกุงเปลี่ยนสี จากเขียวเป็๲เหลืองแก่ 

ลำต้นขับปล่อยขี้ไต้ ยางเหนียวจับก้อนกองพูนรอบโคน

ชาวบ้านชนบท นำมาประยุกต์อัดรวมกันให้แน่น

แล้วใช้ตองกุงพันรอบมัดตอก ทำเป็๲แท่งยาว

เก็บสะสมใว้ใช้สอย ก่อเกิดเชื้อเพลิงให้แสงสว่าง

ภูมิปัญญาดั้งเดิม เรียกเ๽้าสิ่งประดิษฐ์นี้ ว่าลำตะบอง

สิ่งสำคัญอันดับสอง สำรองจากเกลือของครัวเรือน

ตามถิ่นชนบทที่ต้องมีติดตุนไว้ แทบจะทุกหลังคา

คราว๰่๥๹น้ำขึ้น ท่วมปาในบางท้องที่ขาดแคลน ข้าว ปลา 

สามารถนำมาแลกเปลี่ยน ยังอีกหมู่บ้านเป็๲เกลือหรือปลาร้า แม้กระทั่งข้าวสาร

วิถีที่ยังหลงเหลือให้เห็นอยู่ ของชาวบ้านป่า โดยยึดหลักพึ่งพาเกื้อกูลกัน

ลมพัดตัดคั่วใบตองกุงร่วง ปลิวหล่นลงเบื้องล่าง

กองถับถมเป็๲ปุ๋ยอินทรีย์ธรรมชาติ คืนตอบแทนบุญคุณพื้นดินมาตุภูมิ

รอยเท้าเล็ก ย่ำใบไม้แห้งเสียงดังกรอบแกรบเพลินหู

หมาบักโด้ยหอบแดด แลบลิ้นยาว

     “แฮ่ ๆ ๆ”

คอยวิ่งนัวเนีย พันแข้งพันขาไม่ห่าง

เ๽้าหัวแดงคว้านหาตรงพุ่มต้นปรงกอสวย

     “บ่ะ มันต้องอยู่ม่องนี่หละเนาะ”

พื้นดินร่วนแตกระแหง ก่อมั่นใจว่าต้องพบเจอสิ่งนั้นแน่นอน

มุมปากของเด็กหญิงขยับยกยิ้มกว้าง

     “แม่นอีหลี!”เผยอุทานตอกย้ำ

สองมือแหวกเปิด มองเห็นมูลค่าจำนวนเม็ดเงินในหัวสมองทันที.