ราชาสิบสองนักษัตร ศึกรวมสุโขทัย

        แสงอาทิตย์อ่อนยามเย็น บริเวณลานดงตาลภายในกำแพงเมืองด้านทิศเหนือเยื้องไปทางฝั่งตะวันตก ปรากฏหมู่ผู้คนนั่งอยู่ อันมีหัวหน้าสำนักช่างใหญ่ของเมืองสุโขทัยทั้งสามสำนัก พร้อมด้วย “ขุนเสนะทิพ”ขุนวังแห่งสุโขทัยและเหล่าข้าราชบริพารจำนวนหนึ่ง ทั้งหมดรอเข้าเฝ้าองค์พ่อขุนพระยาลือไท..

        หากแม้นเป็นความที่เกี่ยวเนื่องด้วยชาวเมืองหรือเป็นงานแผ่นดินอันเกี่ยวเนื่องด้วยพ่อค้าหรือช่างฝีมือนอกราชสำนัก องค์พ่อขุนมักเสด็จมาประทับยังพระแท่นมนังคศิลาบาตร(หินสกัดขึ้นเป็นแท่นขนาดใหญ่สร้างในสมัยพ่อขุนรามคำแหงสำหรับประทับหรือให้พระเถระขึ้นนั่งเทศนาธรรม) ณลานดงตาล เพื่อทรงประชุมปรึกษางาน ไม่โปรดการประชุมในท้องพระโรงให้มากพิธีการ

        “ขอเดชะ ฝ่าพระบาทบัดนี้ครูแสงคำหัวหน้าสำนักบ้านเงินบ้านทอง ครูแก้วมารุนหัวหน้าสำนักศิลาจาร และ ครูผาทินหัวหน้าสำนักพุทธาไลยต่างมาเฝ้าฝ่าพระบาทตามพระราชประสงค์แล้ว พระพุทธเจ้าข้า”

        ขุนเสนะทิพ ตำแหน่งขุนวังผู้ดูแลกิจของราชสำนักกิจการภายในตัวเมืองสุโขทัยและคดีความร้องทุกข์กราบบังคมทูลเมื่อองค์พ่อขุนเสด็จมาประทับบนพระแท่นมนังคศิลาบาตรและทุกคนต่างถวายบังคมเป็นที่เรียบร้อยแล้ว

        “ตามสบายเถิดทุกคน เราขอขอบใจที่มาพร้อมหน้ากันในวันนี้”องค์พ่อขุนพระยาลือไทมีพระราชปฏิสัณถาร (พูดทักทาย) ด้วยพระเมตตา จนผู้มาเข้าเฝ้าต่างพากันยิ้มแย้มก่อนจะรับสั่งต่อไปว่า

        “ครั้งพระราชบิดา หากเป็นเรื่องศิลปะและศาสนาพระองค์มักจะทรงเรียกให้พวกท่านมาชุมนุมกันณ ที่นี้ ครั้งนี้ท่านขุนวังคงได้แจ้งความประสงค์ของเราให้ทุกท่านทราบและให้เตรียมตัวกันไว้บ้างแล้ว..เราปรารถนาจะสร้างพระพุทธรูปประจำรัชกาลขึ้น ด้วยตลอดระยะเวลา ๗ปีที่เราขึ้นครองกรุงสุโขทัยมีแต่ศึกมาติดพันแทบทุกปี ผู้คนต่างมีใจท้อถอยจึงอยากสร้างองค์พระใหญ่ขึ้นเพื่อเป็นมิ่งขวัญแก่ชาวเมืองทั้งปวง”

        “พวกข้าพระพุทธเจ้า ต่างขอสนองพระราชประสงค์พระพุทธเจ้าข้า” ทั้งสามสำนักต่างกราบทูล แม้ถ้อยคำไม่พร้อมเพรียงกันแต่ด้วยดวงใจที่ภักดีเสมอกัน

        “ขอบใจพวกท่าน ในสมัยพระบิดางานปั้นหล่อพระใหญ่ต่างๆก็มักโปรดให้สำนักบ้านเงินบ้านทองและสำนักศิลาจารเป็นผู้ดำเนินการมาถึงสมัยของเราก็มีสำนักพุทธาไลยเกิดขึ้น มีผลงานมากมาย เราเชื่อว่าฝีมือของท่านทั้งสามหาได้เป็นรองกันไม่..

        ครั้งนี้เราประสงค์จะให้หนึ่งในสำนักของท่านเป็นผู้ดำเนินการสร้างพระใหญ่การคัดเลือกช่างเอกเพื่อดำเนินการคงต้องมีการประกวดประขันกันขึ้นหากแม้นอีกสองท่านไม่ได้รับคัดเลือกก็อย่าได้น้อยใจหรือตำหนิเราเลยอีกทั้งการประกวดประขันคงนำมาซึ่งความยินดีของชาวเมืองที่จะได้ชมผลงานของพวกท่าน”

        “ขอเดชะ ฝ่าพระบาทสุดแท้แต่จะมีพระราชประสงค์เถิด พระพุทธเจ้าข้าอย่าได้ทรงปริวิตกกังวลถึงข้าพระพุทธเจ้าทั้งสามเลย พระเจ้าข้า” ปู่หลวงแสงคำกราบถวายบังคมทูลแทนความในใจของครูช่างเอกทั้งสามสำนัก

        “ดีแล้ว ท่านครูแสงคำ เราจะให้ทั้งสามสำนักปั้นองค์พระพุทธรูปหน้าตัก๑๒ นิ้วขึ้นมาเป็นต้นแบบ แล้วนำมาประกวดฝีมือกัน เราจะเลือกไว้เพียง ๒ แบบ จาก ๒สำนัก จากนั้นจะให้ทองแก่สองสำนักดังกล่าวไปหล่อองค์พระตามแบบที่ได้ปั้นไว้ผู้ใดปั้นและหล่อองค์พระออกมาได้สวยงามถูกใจเราผู้นั้นจะเป็นช่างเอกดำเนินการสร้างพระใหญ่องค์จริงตามลักษณะของพระพุทธรูป ๑๒นิ้วที่ได้ปั้นและหล่อขึ้นมา เราจะให้เวลาถึงเพ็ญเดือนนี้ ให้พวกท่านนำแบบองค์พระที่ปั้นลงสีผึ้งเสร็จแล้วมาประกวดกัน ณ ที่นี้ เวลานี้ พวกท่านจะว่าอย่างไร”

        “ข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายขอน้อมรับพระราชโองการ พระพุทธเจ้าข้า”

        “ดีมาก ถ้ามีสิ่งใดขัดสนก็ให้ปรึกษากับท่านขุนวังเอาเถิด”

        --------------------------------------------------

        วันรุ่งขึ้น หลังจากครูพิธานนำพวกช่างไปซ่อมแซมกำแพงวัดตระพังทองและดูแลสั่งการจนเรียบร้อยแล้วจึงรีบกลับมายังสำนักบ้านเงินบ้านทองเพื่อปรึกษาเรื่องสำคัญกับปู่หลวงพร้อมกับคำแปงผู้เป็นศิษย์รักซึ่งเลือกให้มาช่วยงานปั้นแบบองค์พระ

        “พ่อปู่ ครั้งนี้ข้าว่าเราควรจะปั้นองค์พระในลักษณะอารมณ์เดียวกับพระใหญ่วัดพระพายหลวงเห็นจะดี..อีกทั้งพระใหญ่วัดพระพายหลวงก็เป็นฝีมือของพ่อปู่กับพี่ชาย ถ้าเราจะถอดแบบมาก็มิน่าจะเป็นกระไร”

        ปู่หลวงฟังคำเสนอของครูพิธานแล้วส่ายหน้าช้าๆกล่าวว่า

        “พ่อธาน.. ผู้จะตัดสินคัดเลือกแบบองค์พระคือองค์พ่อขุนแม้พระใหญ่วัดพระพายหลวงจะสวยงามและสงบเยือกเย็น แต่ข้าว่า..พระอารมณ์ขององค์พ่อขุนยามนี้หาได้สงบไม่การที่โปรดให้สร้างพระพุทธรูปปางมารวิชัยทั้งยังตรัสเรื่องการศึกของอโยธยาข้าว่าในพระราชหฤทัยของพระองค์คงร้อนรุ่มด้วยเพลิงแห่งศึกสงครามที่ประทุเข้ามาในพระราชอาณาจักรแทบทุกปีการจะตั้งธรรมารมณ์ (อารมณ์ที่เกิดทางใจ จากสัมผัสทางใจ) ของพระพุทธรูปให้สอดคล้องกับพระอารมณ์ขององค์พ่อขุนนับว่ายากนัก”

        ครูพิธานฟังแล้วพยักหน้าเห็นพ้องสีหน้าบ่งบอกถึงความยุ่งยากใจ กล่าวว่า

        “ถ้าอย่างนั้น ข้าจะลองวาดลายพระพุทธรูปออกมาหลายๆแบบให้พ่อปู่ดู เผื่อจะมีอันไหนที่พ่อปู่เห็นว่าเข้าท่า แล้วค่อยลองมาปรับแต่งกันต่อไป”

        ยังไม่ทันที่ปู่หลวงจะได้สรุปอย่างไรกับครูพิธานเสียงซอยเท้าขึ้นบันไดดังกระชั้นเข้ามาอย่างรวดเร็ว

        “อ้าว นังลูกคนนี้เป็นอะไรถึงวิ่งหน้าตาตื่นขึ้นเรือนมา..”

        พิไรวิ่งเหงื่อโทรมกายไม่ได้ระวังกิริยาขึ้นมาบนเรือนทันที

        “พ่อ พ่อปู่ เกิดเรื่องแล้ว..” นางหยุดหอบสำลักให้อากาศเข้าออกพอได้หายจุก

        “อ้าว ค่อยๆ พูด เกิดอะไรขึ้นทำไมไม่อยู่ดูแลพวกช่างที่วัด”

        พอลมหายใจเข้าที่ นางก็กล่าวว่า

        “ก็ช่างที่วัดนะสิ เกิดเรื่องแล้ว..แสงพรายถูกทหารกุมตัวไปขัง”

        “หา ว่าอย่างไรนะ เล่ามาสิเรื่องมันเป็นมาอย่างไร” คราวนี้ปู่หลวงร้องขึ้น

        “ก็พ่อพรายตัวดีนะสิไม่ยอมกราบขออภัยโทษต่อองค์หญิงกัณฐิมาศ เลยถูกทหารจับกุมตัวไป”แล้วนางก็ขยายความต่อ “องค์หญิงเสด็จมาที่วัดตระพังทอง เพื่อทรงถวายภัตตาหารเพลแด่พระภิกษุสงฆ์ช่วงรอเพลอยู่นั้น พระองค์ได้เสด็จดูงานซ่อมแซมกำแพงของสำนักเรา เสด็จไปที่ซุ้มประตูเข้าวัดแล้วก็เกิดเรื่อง..เออ.. แสงพรายทำน้ำปูนหกกระเด็นไปต้องข้อพระบาท แล้วไม่ยอมรับว่าเป็นคนกระทำทั้งไม่ยอมขอพระราชทานอภัยโทษ ทหารติดตามพระองค์จึงกุมตัวไปขัง รอให้ขุนวังพิพากษาคดี”

        “หา เกิดเรื่องใหญ่โตขึ้นขนาดนี้เลยหรือแล้วทำไมถึงไม่กราบขออภัยโทษ ต่อให้คนที่ทำเป็นบุญจัน ตัวเจ้าแสงพรายเองก็แค่ขอพระราชทานอภัยโทษแทนไปก็สิ้นความแล้วนี่อะไรกันหนักหนาล่ะ”

        “ใช่จ๊ะพ่อปู่..และที่สำคัญบุญจันก็ไม่ได้อยู่ตรงซุ้มประตูเพราะพระนางรับสั่งให้บุญจันออกไปตามนางข้าหลวงมาเฝ้า ปูนที่เปียกข้อพระบาทถ้าไม่ใช่แสงพรายกระทำก็ไม่มีผู้ใดแล้วละ”

        “แสงพรายเอ๋ยแสงพรายมาอยู่ไม่กี่เพลาก็ทำเรื่องใหญ่โตขึ้นแล้ว” พิธานขบกรามพึมพำด้วยความโกรธสะบัดหน้าหันไปแสดงอารมณ์ให้คำแปงรับรู้ ด้วยมิกล้าแสดงต่อปู่หลวง

        ชายชราผู้รับใช้ราชสำนักสุโขทัยมาค่อนชีวิตนั่งตรึกตรองแล้วข่มใจพูดว่า

        “เรื่องนี้จะช้าไม่ได้ข้าต้องรีบไปเข้าเฝ้าพระองค์หญิงแล้ว”

        “แต่มันจะได้หรือพ่อปู่ดีไม่ดีจะเป็นโทษลุกลามมาถึงสำนักของเรา” พิไรกล่าวขึ้นด้วยมิรู้จะทำประการใด

        “ได้ไม่ได้เดี๋ยวก็รู้อย่างไรเสียพ่อพรายก็ได้ชื่อว่าเป็นคนของสำนักเราแล้วอีกทั้งพี่ชายของข้าก็ฝากฝังมา จะเป็นจะตายก็ต้องหาทางช่วยไว้ก่อนละบางทีถ้าข้าไปกราบขอพระราชทานอภัยโทษด้วยตัวข้าเองพระนางอาจจะทรงเมตตาละเว้นโทษของพ่อพรายไว้ก็ได้.. เจ้าวิ่งมาเหนื่อยๆ อย่าเพิ่งทำอะไรเพียงไปบอกให้คนจัดพานดอกไม้ไหว้เจ้านายให้ข้าด้วย”

        “พ่อปู่ แต่..”

        “ไม่มีแต่ เราต้องรีบ ก่อนที่กรมวังจะดำเนินการสิ่งใดต่อไป”

        --------------------------------------------------