เช้าวันใหม่ มาตารีบตื่นแต่เช้ากะว่าจะมาช่วยยายทำอาหารเช้าสักหน่อยแต่ก็ยังสายกว่ายายอยู่ดี เธอเห็นยายก้มหน้าก้มตาทำอะไรสักอย่างอยู่ในครัว จึงส่งเสียงออกไป“ทำอะไรจ๊ะยาย ”
“ยายแป๋งไข่พะโล้กับขนมจ๊อก จะเอาไปใส่บาตร เดียวมาตาไปตวยกันเน้อ เฮาไปอยู่กรุงเทพห่างวัดห่างวามาเมินละ วันนี้มาตาปิ๊กมาอยู่บ้านแล้ว ไปทำบุญเหียน้อยเน้ออี่หล้า”
“เ้า…. เดี๋ยวมาตาช่วยยายเตรียมของเอง”
“แหมบึดเข้าไปในสวนตวยลุงชิดเน้อลุงเปิ้นจะปามาตาไปแนะนำกับคนงานในสวน มีตึงคนบ้านเฮา กับกับต่างถิ่น ลุงเปิ้นก้าหาจ้างมาใหม่มาตาจะได้ฮู้จักกันไว้”
“เ้ายาย” มาตาตอบรับยายมาลัยแล้วทั้งคู่ก็พากันเดินออกไปเพื่อที่จะไปทำบุญที่วัดในหมู่บ้าน
“วันนี้เปิ้นมีงานหยังกาเ้ายายคนเต็มวัด”
“วันนี้วันพระคนก่อเลยหลายกว่าตึงวัน แล้วก่อสักกำป้อหลวงจะลวดฮ้องจาวบ้านประชุมจัดงานฮับคณะผ้าป่าตี้มาจากกรุงเทพฯ ตวย เดียวเฮาอยู่ฟังเปิ้นกำเน้อมาตา”
ในระหว่างที่เดินเข้าไปในวิหารอยู่นั้นมาตาทำโทรศัพท์หลุดมือจึงก้มลงเก็บ แล้วลุกเดินตามยายไปทันทีทำให้ไม่เห็นว่ามีใครคนหนึ่งยืนจ้องเธออยู่อย่างนั้น
บุรินทร์ เลิศบูรณะกูลหรือพ่อเลี้ยงเมือง เ้าของรีสอร์ท เมืองมนต์ รีสอร์ทชื่อดังประจำจังหวัดเขาเป็ตัวแทนคณะผ้าป่าจากกรุงเทพ ฯ ว่าจะเข้ามาคุยกับทางชุมชนเผื่อมีอะไรให้ช่วยเหลือ แต่ติดธุระสำคัญเมื่อพนักงานที่รีสอร์ทโทรมาว่ามีปัญหาเกี่ยวกับแขกที่มาเข้าพักนิดหน่อย ผู้จัดการรีสอร์ทก็ขอลาป่วยพอดี เขาจึงต้องรีบกลับไปจัดการ
ระหว่างที่เขากำลังจะรีบกลับไปที่รถนั้นเขาเดินสวนกับสาวสวยคนหนึ่งซึ่งเหมือนกับคนรู้จักของเขาก็เลยหยุดดูว่าใช่หรือไม่แม้จะเห็นแค่ข้างหลัง แต่เขาแน่ใจว่าต้องเป็คนที่เขาคิดไว้แน่ ๆ ท่าทางบุคลิกแบบนี้ เสียงนี้ ‘มาลิตา แน่ ๆ’ เขาไม่มีทางจำผิดแต่เธอมาทำอะไรที่นี่ ถึงแม้เขาจะอยากเข้าไปทัก แต่ด้วยมีธุระสำคัญที่รีสอร์ททำให้เขาต้องรีบกลับไปก่อน ใจหนึ่งก็เสียดายที่ไม่ได้ทักทายกันแต่อีกใจหนึ่งบอกว่าไม่ช้าไม่เร็วก็ต้องได้พบกันแน่
หลังจากกลับมาจากวัดมาตาก็ร่วมกินข้าวกับยาย สองคน เพราะลุงชิดรีบเข้าในสวนก่อนแล้ววันนี้คนงานต้องตัดกล้วยหอมทองส่งร้านค้าในตัวจังหวัดให้ทันก่อนเที่ยง่บ่ายจะต้องช่วยกันทำปุ๋ยหมักกองโตไว้ใช้งานในสวน ่เย็น ๆจะต้องไปส่งผักสดกับผลไม้ที่รีสอร์ทเ้าประจำในตัวเมือง
ลุงชิดเห็นมาตามาที่สวนจึงแนะนำมาตาให้รู้จักกับคนงานที่สวนซึ่งทุกคน อายุมากกว่ามาตาอยู่มาก มาตาจึงยกมือไหว้และยิ้มให้กับคนงานทุกคน
“ตี่นี่เฮาอยู่กันอย่างปี้น้องญาติมิตร บางคนคงจะจำมาตาได้ และถึงแม้บางคนจะมาจากตี้อื่น ขอฮื้อหันว่ามาตาเป็เหมือนลูกหลานเป็เกษตรกรน้องใหม่ ชี้แนะสั่งสอนได้เลย บ่าต้องเกรงใจ” ลุงชิดแนะนำสั้น ๆหลังจากนั้นทุกคนก็แยกย้ายกันไปทำงานทันที
ที่สวนคุณยายแห่งนี้เป็การทำเกษตรแบบผสมผสาน คือมีทั้งการปลูกพืชและการเลี้ยงสัตว์อยู่ในภายในพื้นที่เดียวกัน การทำแบบนี้จะช่วยลดความเสี่ยงและความไม่แน่นอนของรายได้ลงได้เพราะในสวนมีทั้งผัก ผลไม้ และยังยังมีไก่พันธุ์พื้นเมือง เป็ด และบ่อปลาเพื่อส่งขายและเลี้ยงคนงานได้ตลอดปี
นอกจากนี้ลุงชิดยังทำปุ๋ยหมักไว้ใช้ในสวนเอง ทำจากมูลไก่ กับเป็ดและเศษผักจากในสวนนั่นแหล่ะ และกิจกรรมที่มาตาชอบมากเวลากลับมาบ้านคือการเก็บไข่สดๆ จากเป็ดและไก่ที่เลี้ยงไว้ ในทุกๆเช้า
กิจกรรมเช้านี้มาตาจึงแค่เดินเก็บไข่แล้วกลับไปอยู่เป็เพื่อนยายที่บ้านเท่านั้น
“ยายจ๋า หมอนัดอีกเมื่อไหร่จ๊ะ”
“วันศุกร์นี้อี่หล้าแหมหลายวันอยู่ ถ้ามาตาบ่าฮู้จะเยียะหยัง ไปจ่วยเขาตี้วัดก่อได้เปิ้นเตรียมงานผ้าป่าจะทอดวันเสาร์นี้แล้ว”
“มาตาแทบจะจำใครไม่ได้เลยยายจ๋า จะไปช่วยเขาทำงานหรือจะไปนั่งเด๋อที่วัดก็ไม่รู้”
“เปื้อนมาตารุ่นเดียวกั๋น เหลือบ้านนี้หลายคนอยู่ น้องพลอย กับ มะขาม ก็มีหั้นนะไปผ่อก่อนก่อได้ ถ้าบ่าม่วนก่อปิ๊กมาบ้าน”
สรุปเธอเลยต้องออกมาช่วยงานที่วัดเพราะว่างงานจัด ไม่รู้จะทำอะไร งานสวนก็ไม่ค่อยถนัด ถนัดแต่กิน คนเคยทำงานทุกวันพอไม่มีงานให้ทำ เธอเลยรู้สึกเหงา ๆ หวังว่าที่วัด คงมีคนที่เธอรู้จักอยู่บ้างนะไม่งั้นคงกร่อยน่าดู
มาตาปั่นจักรยานมาวัดเพราะอยู่ไม่ไกลกัน แถมยังเป็การออกกำลังกายไปในตัว เธอผู้เคยเป็นักกีฬาสมัยเรียนวันหยุดทีไรเธอขลุกอยู่แต่ชมรมว่ายน้ำ ขยันซ้อมเสมอเพราะเธอเป็คนขี้ร้อน การลงว่ายน้ำ ทำให้เธอรู้สึกสดชื่น กระปรี้กระเปร่าทำให้อารมณ์ดี และที่สำคัญ ที่ชมว่ายน้ำ เธอได้เป็ตัวของตัวเอง โดยไม่ต้องฝืนยิ้มหรือทำตัวร่าเริงต่อหน้าใคร ได้ปล่อยวางอารมณ์ทุกอย่างไปกับสายน้ำมันช่างรู้สึกดีจริง ๆ
มาตามีแฟนคลับเป็รุ่นน้องในชมรมเพราะเธอเป็คนยิ้มเก่งคุยสนุก และไม่หวงวิชา เทคนิคต่าง ๆ ที่ทำให้ร่างกายแข็งแรงและสามารถช่วยให้การว่ายน้ำดีขึ้น เธอก็จะคอยสอนและบอกน้อง ๆ ในชมรมอยู่เสมอจึงมีกลุ่มน้อง ๆ ที่เรียกตัวเองว่า มาตา FC คอยตามเชียร์ตามมาซ้อมกับเธอมากมาย ที่นี่มาตาจึงเปรียบเสมือนโค้ชของน้อง ๆ ในชมรมไปในตัว
เมื่อมาถึงประตูวัดมาตาสวนทางกับรถยนต์หรูคันใหญ่ ติดตรา ‘เมืองมนต์ รีสอร์ท’ เธอรู้สึกเหมือนคนขับจะชะลอความเร็วลง แต่เธอคงคิดไปเองเพราะรถคันใหญ่ก็ขับสวนออกไปเป็ปกติ ตามมาด้วยรถของหน่วยงานราชการในท้องถิ่นและรถของผู้ใหญ่บ้านปิดท้าย
เมื่อเข้ามาในวิหารแล้วมาตาเห็นคนหลากหลายวัย กำลังช่วยกันจัดแต่งผ้าป่า บางคนทำดอกไม้ บางคนทำหมากเบ็งพุ่มดอก ต้นผึ้ง และต้นเทียน
มาตาไม่เจอคนรู้จักเลยแต่ก็อยู่ช่วยแม่อุ้ยทำต้นเทียนอย่างสนุกสนาน แม่อุ้ยเล่าว่าเครื่องสักการะดังกล่าวนี้อาจใช้บูชาบุคคลที่ควรแก่การบูชา เช่น ครูบาอาจารย์ รวมไปถึง ผี เทวดาเทพเ้าและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ตามความเชื่อ และในฐานะที่ชาวล้านนานับถือศาสนาพุทธเป็หลักก็ได้ใช้เครื่องสักการะบูชาเหล่านี้สำหรับบูชาพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์โดยการน้อมนำสิ่งของที่มีคุณค่าอันควรแก่การบูชาที่มีอยู่ตามธรรมชาติและเต็มไปด้วยความงดงาม
ต้นผึ้งหรือพุ่มดอกผึ้ง และต้นเทียน เป็สองในห้าของเครื่องสักการะล้านนาโดยการทำพุ่มดอกผึ้งถวายก็เพื่อให้พระสงฆ์นำไปทำเป็เทียนในขณะที่การถวายต้นเทียนก็เพื่อให้พระสงฆ์เก็บเทียนนั้นไปใช้สอยได้เลยซึ่งจะสะดวกกว่าต้นผึ้งที่ต้องเก็บรวบรวมนำไปหล่อเป็เทียนเอง
ส่วนหมากเบ็ง คือหมากที่ใช้ไม้หรือทองเหลืองทำเป็โครงร่างของพุ่ม สูงประมาณ๑ศอก แล้วใช้หมากดิบหรือหมากสุก จำนวน๒๔ ลูกมาผูกติดไว้กับโครงโดยผูกตรึงโยงกันทางล้านนานิยมเรียกว่า “เบ็ง” คือตรึงหมากไว้กับโครงพุ่มจึงเรียกว่า “หมากเบ็ง” โดยแม่อุ้ยอธิบายเพิ่มเติมว่า หมากเบ็ง ๒๔ ลูกนี้เป็เครื่องหมายแห่งปัจจัย ๒๔ ที่ปรากฏในอภิธรรม ๗ ที่นำเอาสิ่งเหล่านี้เข้ามาไว้ในเครื่องสักการะเพื่อแสดงถึงความจริงที่ปรากฏในรูปสภาวะธรรม
“เริ่มแป๋งงามละอี่หล้าฝึกแหมน้อย ก่อใจ้ได้ละ”
มาตายิ้มรับคำชมเธอช่วยทำไปเรื่อย ๆ จนลุงชิดโทรมาตามไปกินข้าวมาตาจึงขอลาแม่อุ้ยทั้งหลายกลับบ้านก่อน
“กำลังม่วนแม่นก่ออี่หล้าถ้าบ่าฮื้อลุงชิดโทรตวยห าตึงบ่าปิ๊กบ้านเตื้อเน้อ” ยายมาลัยยิ้มแซวมาตา
“ม่วนดีเ้ามาตาฝึกแป๋งหมากเบ็งตวยแม่อุ้ย ม่วนขนาดเ้า”
“ดีละลูก ปะไปกิ๋นข้าวกั๋นเดียวลุงเปิ้นจะปามาตาไปส่งของตี้ ‘เมืองมนต์ รีสอร์ท’ ในตัวเมืองกำเน้อ”
“เมืองมนต์ รีสอร์ท กาเ้าตะกี้มาตาก่อหันรถเปิ้นออกมาจากวัดเหมือนกั๋น”
“ป้อเลี้ยงเมืองเปิ้นเป็คนเซาะคณะผ้าป่ามาบ้านเฮาน่าก่า เปิ้นถ้าจะมาติดต่อกรรมการวัดก้าหันเปิ้นมาจ่วยงานตี้วัดเฮาตลอดนา”
และแล้วมื้อเที่ยงแสนอร่อยฉบับบ้านสวนก็ผ่านพ้นไปด้วยดี วันนี้ ยายทำแก๋งอ่อม น้ำพริกหนุ่ม กับหมูทอดมาตาเป็คนอยู่ง่าย กินง่าย อาหารอะไรที่ยายทำให้ มาตาก็บอกว่าอร่อยไปทุกอย่างตรีภพมักหาว่ามาตาลิ้นจระเข้ ขี้ประจบ เอาใจยาย มาตาก็แค่ยิ้มรับไม่เถียงก็มันอร่อยจริง ๆ นี่นา แถมพอบอกว่ายายทำอร่อย เธอก็สบายไม่ต้องทำเองเพราะยายจะเป็คนทำให้กิน จนถึงตอนนี้ มาตาทำกับข้าวได้แค่อย่าง ง่าย ๆซึ่งเป็อาหารจากตระกูลไข่เสียส่วนใหญ่ได้เท่านั้น