ถังต้าหลางหยิบไม้เรียวแล้วเดินไปหาลูกสาว “นังลูกไม่รักดี! ใครสั่งใครสอนให้เ้าขึ้นเสียงกับท่านแม่ของเ้าเช่นนี้ วันนี้ข้าจะตีสั่งสอนให้เ้าได้รู้จักมารยาท”
“ท่านแม่อย่างนั้นหรือเ้าคะ” ถังหลียิ้มเยาะบิดา วันนี้นางตัดสินใจแล้วว่าต้องเล่นใหญ่ และไม่ใช่แค่วันนี้ ต่อไปนางจะเล่นใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ จนกว่านางกับพี่ชายจะได้แยกบ้าน “นางไม่ใช่ท่านแม่ของข้า อย่าว่าแต่นางไม่ใช่คนให้กำเนิดข้าเลย ั้แ่นางแต่งเข้ามา มีวันไหนที่ข้าได้รับการปฏิบัติแบบลูกหลานบ้านอื่นบ้าง นางปฏิบัติกับข้าไม่ต่างจากทาส นอกจากใช้งานข้า หากไม่ทุบตี นางก็มักจะสั่งให้ข้าอดข้าว ที่ข้ามีชีวิตรอดมาได้อย่างทุกวันนี้ก็เพราะเพื่อนบ้านใจดีแบ่งอาหารมาให้ข้ากินทั้งนั้น”
“ที่นางทำเช่นนั้นก็เพราะเ้าเป็หญิงี้เี นางตั้งใจจะอบรมสั่งสอนให้เ้าได้ดี หากวันหน้าเ้าออกเรือนไป บ้านแม่สามีก็จะไม่รังเกียจเ้าอย่างไรเล่า ทำไมเ้ามองความหวังดีของผู้อื่นเป็โทษไปหมด จิตใจของเ้ามันต่ำทรามเหมือนมารดาของเ้าไม่มีผิด” ถังต้าหลางโกรธลูกสาวจนเผลอพูดไปถึงอดีตภรรยา
ถังหลีหลับตา หลายวันมานี้นางรับรู้เื่ราวต่างๆ จากความทรงจำของร่างเดิมมามากทีเดียว เมื่อท่านพ่อพูดถึงท่านแม่ขึ้นมา เช่นนั้นนางก็จะช่วยรื้อฟื้นความทรงจำของเขาขึ้นมาสักหน่อย นางชี้ไปที่แม่เลี้ยงกับถังซุน “หากพูดถึงเื่ต่ำทราม ท่านแม่ของข้าคงเทียบพวกท่านไม่ได้ ท่านแม่ของข้าเพิ่งตายไปได้ไม่กี่ปี หลังจากนั้นท่านก็รับจวงซื่อเข้ามา แต่ท่านดู...ถังซุนที่ท่านบอกว่าเป็ลูกติดของนาง ทำไมหน้าตาเขาเหมือนท่านอย่างกับแกะ ท่านกล้าพาเขาไปพิสูจน์เืเพื่อหาความสัมพันธ์ที่ที่ว่าการอำเภอพร้อมกับข้าและพี่ใหญ่หรือไม่เล่า”
“ถังหลี! เ้า...” ถังต้าหลางพูดไม่ออก ความลับเื่นี้เขาไม่เคยบอกใคร ตอนที่เขาแต่งจวงหุยเหนียงเข้ามา เขาก็บอกกับทุกคนว่าอาซุนเป็ลูกติดของนาง แต่เพราะกลัวว่าอาซุนจะเข้ากับพี่น้องไม่ได้ อีกทั้งไม่อยากให้ชาวบ้านเรียกอาซุนว่าลูกเลี้ยง เขาจึงเปลี่ยนให้อาซุนมาใช้แซ่เดียวกับเขา และให้นับอาซุนเป็ลูกแท้ๆ ของเขาั้แ่นั้น
ถังต้าหลางนึกไปถึงตอนที่เขาแอบไปมีสัมพันธ์กับจวงหุยเหนียง ตอนนั้นเขาเพิ่งแต่งกับมู่เหยา แต่เพราะการแต่งงานครั้งนั้นเป็เขาที่บังคับขืนใจนาง แม้จะมีบุตรด้วยกันสองคนคือถังซานกับถังหลีแล้ว แต่มู่เหยาก็ไม่เคยคิดที่จะให้อภัยเขา นานวันเข้าเขาก็เริ่มตบตีและทำร้ายนาง แม้แต่ตอนที่เขาบังคับที่จะหลับนอนกับนาง เขาก็แสร้งเอ่ยชื่อจวงหุยเหนียงออกมา สุดท้ายมู่เหยาก็ตัดสินใจจบชีวิตตัวเอง
ถังต้าหลางไม่คิดว่าเื่ร้ายทั้งหมดเกิดจากความผิดของตนเอง เขาคิดว่าเป็เพราะมู่เหยายังไม่ลืมรักครั้งเก่า นางจึงเลือกที่จะจบชีวิตของตนเองแล้วไปจากเขา ในเมื่อนางอยากจากไป เขาก็จะให้นางจากไป แต่นางไม่มีสิทธิ์ที่จะได้ไปใช้ชีวิตในภพหน้าอย่างสุขสบาย
ประเพณีทำศพของหมู่บ้านมีความเชื่อว่าการฝังศพจะเป็การส่งร่างกายคืนสู่ผืนดิน ดวงิญญาของผู้ตายจะได้ไปเกิดใหม่ในภพภูมิที่ดี แต่ถังต้าหลางจะยอมให้ภรรยาจากไปสบายเช่นนั้นได้อย่างไร เขาไม่ได้จัดพิธีศพให้ภรรยาด้วยซ้ำ แต่กลับนำศพของนางไปเผาและเอาเถ้ากระดูกไปโปรยทิ้งที่หน้าผา
ถังซานกับถังหลีที่เพิ่งอายุได้หกขวบจะกล้าขัดบิดาได้อย่างไร สองพี่น้องได้แต่มองบิดากระทำกับเถ้ากระดูกของมารดาอย่างไม่เป็ธรรม หลังจากนั้นไม่นาน ถังต้าหลางก็แต่งจวงหุยเหนียงเข้ามา
ถังซานยังดีหน่อยที่เป็บุตรชาย ถึงแม้ถังต้าหลางจะเกลียดมู่เหยามาก แต่บุตรชายคนโตเขาก็ไม่ได้ละเลย ยังมีข้าวให้กินมีเสื้อผ้าให้ใส่ มีเพียงถังหลีที่โชคร้ายเกิดมาเป็บุตรสาว ซ้ำใบหน้าของนางก็ถอดแบบมาจากมารดาอย่างกับพิมพ์เดียวกัน ถังต้าหลางจึงยิ่งเกลียดลูกสาวของตัวเอง เมื่อเห็นว่าจวงหุยเหนียงทารุณและมักจะทุบตีบุตรสาว เขาก็ไม่คิดที่จะยื่นมือเข้าไปช่วย
“ถังหลี เ้าพูดเช่นนี้ได้อย่างไร เ้าอยากให้ข้าจมน้ำลายชาวบ้านตายไปเลยเ้าถึงจะพอใจใช่หรือไม่” จวงหุยเหนียงเห็นว่าสามีตอบคำถามบุตรสาวไม่ได้ และยิ่งเห็นชาวบ้านมามุงดูเหตุการณ์มากขึ้น นางจะให้ชาวบ้านสงสัยชาติกำเนิดของบุตรชายไม่ได้ อาซุนของนางต้องไม่ถูกเรียกว่าเป็ลูกชู้ จวงหุยเหนียงเริ่มบีบน้ำตา “เ้าไม่เคยได้ยินหรืออย่างไรว่าบนโลกนี้มีคนหน้าตาคล้ายกันอยู่มากมาย อาซุนของข้าวาสนาดีที่มีใบหน้าคล้ายกับท่านพ่อของเ้าเท่านั้น แต่เ้าจะยัดเยียดว่าเขาเป็ลูกนอกสมรสของท่านพ่อเ้าไม่ได้”
“พี่สาว ข้ารู้ว่าท่านเกลียดข้ากับท่านแม่ แต่ท่านจะมาใส่ร้ายว่าท่านแม่ของข้าเป็ชู้กับท่านพ่อ และมากล่าวหาว่าข้าเป็บุตรนอกสมรสไม่ได้ ท่านอยากทำลายชื่อเสียงของข้าเพราะกลัวว่าข้าจะสอบเป็ขุนนางแล้วได้ดีกว่าท่านกับพี่ใหญ่ใช่หรือไม่” ถังซุนแสร้งร้องไห้ “ที่ผ่านมาข้าเห็นพวกท่านเป็เหมือนพี่น้องแท้ๆ แต่ไม่คิดเลยว่าท่านจะเกลียดข้ามากขนาดนี้”
“จริงอย่างที่อาซุนพูด” จวงหุยเหนียงหันไปมองชาวบ้านที่ยืนดูเหตุการณ์อยู่ “พวกท่านก็รู้ว่าหลีเอ๋อของเราเป็คนพูดน้อย ซ้ำงานบ้านก็ยังทำไม่เป็ หากข้าไม่ใช้วิธีบังคับและใช้ไม้แข็งอบรมสั่งสอน นางจะทำงานบ้านงานเรือนเป็ได้อย่างไร ตอนแต่งงานไปจะไม่ถูกครอบครัวสามีรังเกียจเอาหรือ”
ชาวบ้านบางคนเริ่มพยักหน้าเห็นด้วย เมื่อบุตรสาวแต่งออกไป จะมีบ้านสามีที่ไหนอยากได้ลูกสะใภ้แสนเกียจคร้านกันเล่า
จวงหุยเหนียงเห็นว่าชาวบ้านเริ่มคล้อยตาม นางจึงบีบน้ำตาต่อ “ยังมีอาซานที่ข้ารักและดูแลเขาดียิ่งกว่าอาซุน พวกท่านก็เห็นว่าอาซานมีร่างกายสูงใหญ่ แต่อาซุนของข้าที่มีอายุน้อยกว่าเขาแค่สองปีกลับตัวเล็กเท่านี้”
ถังหลีทนไม่ไหวจึงหัวเราะออกมาเสียงดัง “ท่านแม่เลี้ยงแสนประเสริฐ ท่านกำลังพูดเื่ตลกอะไรอยู่หรือเ้าคะ ที่พี่ใหญ่และข้ามีรูปร่างสูงนั้นข้าไม่เถียง อาจเพราะเราได้เชื้อที่ดีมาจากท่านแม่ของพวกเราก็ได้ อีกทั้งพวกเราก็เป็พวกทำงานและต้องใช้แรงงานทุกวัน เมื่อร่างกายได้ออกกำลังมากๆ ความสูงและความแข็งแรงก็ย่อมจะตามมาเป็ธรรมดา แต่ที่ถังซุนของท่านมีรูปร่างอ้วนคงเพราะเขาเอาแต่กินแล้วก็นอน วันๆ ไม่ได้ทำอะไรแล้วจะเอาตรงไหนมาสูง”
“ใครว่าข้ามีแต่กินกับนอน หลายวันมานี้ข้ายังไปช่วยงานในไร่อยู่เลย” ถังซุนรีบแย้ง เขาเกลียดที่สุดคือคนที่หาว่าเขาอ้วน
“ใช่ หลายวันมานี้อาซุนมักจะไปช่วยงานในไร่ ชาวบ้านหลายคนก็เห็น” จวงหุยเหนียงออกตัวแทนลูกชาย “หลีเอ๋อ เ้าอย่าใส่ร้ายน้องชายของเ้าเลยนะ ข้าเลี้ยงเขากับเ้าใหญ่ไม่ต่างกันจริงๆ”
“จะไม่ต่างกันได้อย่างไร” ถังหลียิ้ม “หลายวันมานี้ถังซุนออกไปที่ไร่จริง แต่เขาก็แค่เปลี่ยนสถานที่นอนกลางวันเท่านั้น และที่ท่านบอกว่าท่านเลี้ยงเขากับพี่ใหญ่เหมือนกัน มันเหมือนกันตรงไหนหรือเ้าคะ ในบ้านหลังนี้นอกจากถังซุนที่ถูกส่งไปเรียนที่สำนักศึกษา ยังมีใครได้เข้าไปเรียนอีก”
“นั่น...นั่นก็เพราะพี่ใหญ่ของเ้าเสียสละให้น้องชาย”
“พอเถอะท่านแม่ มันไม่ใช่แค่เื่เรียนเื่เดียวหรอก เื่อาหารการกินของเราสองพี่น้องก็ไม่ได้ดีเด่นอะไร อย่างเช่นวันนี้ที่พี่ใหญ่ของข้าล่าไก่ป่ามาได้ ข้าถามท่านสักคำว่าน่องไก่กับเนื้อไก่ส่วนใหญ่มันลงไปอยู่ในกระเพาะของใคร ข้าไม่ได้กินข้าวแม้แต่คำเดียว พี่ใหญ่ได้ส่วนแบ่งเป็คอไก่กับตีนไก่มานิดหน่อย ส่วนพี่สะใภ้ก็ได้กินแค่น้ำแกงไก่เปล่าครึ่งถ้วย ท่านช่วยอธิบายให้ข้ากับเพื่อนบ้านที่ยืนอยู่ตรงนี้ได้ฟังทีว่าท่านเลี้ยงดูเราสองพี่น้องกับถังซุนเหมือนกันอย่างไร”
ชาวบ้านทั้งหมดเริ่มคิดตาม ก่อนที่มู่เหยาจะเสีย เด็กน้อยฝาแฝดถังซานกับถังหลีต่างก็เป็เด็กน่ารักและร่าเริงสดใส เวลาที่สามแม่ลูกออกไปทำงานในไร่ มีใครไม่ได้รับคำทักทายที่มีมารยาทจากพวกเขาบ้าง สามแม่ลูกทำงานั้แ่เช้ายันค่ำ แต่ตัวถังต้าหลางเองต่างหากที่ไม่ค่อยอยู่บ้าน เขามักจะหาข้ออ้างว่าออกไปรับจ้างทำงานในตัวเมือง หลายวันกว่าจะกลับมาบ้านสักครั้ง แต่ความเป็อยู่ของสามแม่ลูกกลับยังอดอยากเหมือนเดิม ไม่เหมือนบุรุษอื่นที่ไปทำงานในเมือง คนเ่าั้มักจะมีเงินกลับมาให้ครอบครัวไว้ใช้สอย
เมื่อมู่เหยาจบชีวิตตัวเองอย่างไม่ทราบสาเหตุ ชาวบ้านคิดว่านางคงทนใช้ชีวิตอย่างลำบากไม่ไหว จึงเลือกที่จะจบชีวิตตัวเองแล้วทิ้งลูกน้อยทั้งสองไว้ จนเมื่อถังต้าหลางแต่งจวงหุยเหนียงเข้ามา เด็กน้อยทั้งสองคงไม่ยอมรับแม่เลี้ยง สองพี่น้องจึงทำตัวเกเรเพื่อสร้างความลำบากใจให้แม่เลี้ยงคนใหม่
ประกอบกับจวงหุยเหนียงมักจะพาถังซุนไปร้องห่มร้องไห้เพื่อปรึกษาความคับข้องใจนี้กับชาวบ้านหลายๆ คนว่าลูกเลี้ยงไม่ยอมรับนาง ไม่ว่านางจะทำดีอย่างไรพวกเขาก็ไม่สนใจ ทั้งยังรังแกนางกับลูกชายจนแทบจะอาศัยในบ้านหลังนั้นไม่ได้แล้ว
ดีที่ถังต้าหลางเป็คนมีเหตุผล เขาจึงอนุญาตให้นางสั่งสอนและตักเตือนเด็กทั้งสองคนได้ หากไม้อ่อนไม่ได้ผลก็อนุญาตให้ใช้ไม้แข็ง นางจนใจจึงจำเป็ต้องทำตัวเป็แม่เลี้ยงใจร้ายในสายตาเด็กๆ นานวันเข้าชาวบ้านก็เชื่อในสิ่งที่จวงหุยเหนียงพูด
แต่มาวันนี้พอได้ฟังที่ถังหลีพูด เทียบสภาพของถังซาน ถังหลี รวมถึงลูกสะใภ้ที่เพิ่งแต่งเข้ามา และพอหันไปมองร่างกายอ้วนท้วนของถังซุน รวมไปถึงจวงหุยเหนียงที่มีเสื้อผ้าชุดใหม่แบบไร้รอยปะสวมใส่ พวกเขาก็เริ่มจะเชื่อคำพูดของถังหลีขึ้นมาบ้างแล้ว
“เ้าเลิกสร้างความวุ่นวายได้แล้ว” ถังต้าหลางะโขึ้น เขาไม่อยากให้ชาวบ้านหยิบเอาเื่เก่าของอดีตภรรยาขึ้นมาพูดอีก หากไม่เช่นนั้นความลับเื่การเกิดของอาซุนอาจจะปิดบังไว้ไม่ได้ ลูกชายคนเล็กของเขาเป็คนมีอนาคตไกล อาจารย์ที่สำนักศึกษายังออกจากชม เขาจะทำให้ลูกชายถูกชาวบ้านนินทาไม่ได้ “เื่เรียนเป็เพราะพี่ชายของเ้าปฏิเสธที่จะไม่ไปเอง ส่วนเื่อาหารการกินมีบ้านไหนบ้างที่ไม่เห็นความสำคัญของบัณฑิตมาเป็อันดับหนึ่ง ต่อไปหากอาซุนได้ดี คนทั้งบ้านก็จะได้ดีตามเขาไปด้วย เ้าอย่าเอาความอิจฉามาทำลายชื่อเสียงของเขา และที่ข้าจะสั่งสอนเ้าวันนี้ก็เพราะเ้าล่วงเกินมารดา ข้าแค่จะสอนมารยาทให้เ้าแล้วมันผิดตรงไหน”
หลายครอบครัวที่ส่งบุตรหลานไปเรียนก็ปฏิบัติเช่นนี้ ชาวบ้านบางคนจึงหันไปพูดกับถังหลีอย่างไม่พอใจ “ท่านพ่อกับท่านแม่ของเ้าเลี้ยงดูเ้าอย่างเข้มงวดก็เพราะหวังดี แต่เ้ากลับเอาเื่นี้มาทำลายชื่อเสียงของบัณฑิตที่ดีคนหนึ่ง หญิงอย่างเ้ายังจะมีใครกล้าแต่งเข้าบ้านอีก”
“ไม่แต่งก็ไม่แต่งสิ ข้าไม่สนใจอยู่แล้ว” ถังหลีตอบ
“พอเถอะหลีเอ๋อ” ถังซานเดินเข้าไปห้ามน้องสาว “อย่าก่อเื่อีกเลย เ้าคงหิวจนโมโหใช่ไหม วันนี้พี่ใหญ่จะขึ้นเขาอีกรอบ จะหาเนื้อมาให้เ้ากินให้ได้ เ้าอย่าทำให้ท่านพ่อโกรธอีกเลยนะ ข้าไม่อยากเห็นเ้าถูกตี”
ถังหลีเห็นว่าตนเองเล่นใหญ่มาขนาดนี้แล้ว แต่บิดากับแม่เลี้ยงยังแก้ต่างให้ตนเองได้ และชาวบ้านก็เริ่มหันมามองว่านางเป็คนขี้อิจฉาเข้าไปอีก ‘วันนี้ข้าจะยอมถอยให้ก่อนก็แล้วกัน ตอนนี้ชาวบ้านต่างก็เข้าข้างพวกเ้า เอาไว้ให้ข้าทำให้ชาวบ้านเชื่อใจได้เมื่อไหร่ ถึงตอนนั้นข้าจะพาพี่ชายตัดขาดกับพวกเ้า แม้ตายเป็ผีก็ไม่ต้องไปมาหาสู่กัน’