หลิวอวิ๋นเหยาแอบยืนหลบอยู่หลังฝูงชน ควันไฟจากกองหนังสือที่ถูกเผา กลิ่นกระดาษไหม้ปนดินคละคลุ้งไปหมด เธอเห็นชายวัยกลางคนคุกเข่าอยู่กลางลาน ถูกแขวนป้ายไม้ว่า ‘ทรยศประชาชน’ เืซึมไหลออกจากมุมปาก ทุกเสียงะโ ทุกฝ่ามือที่ฟาดลงบนร่างนั้น เหมือนกำลังตอกย้ำความไร้ปรานีของยุคสมัย
เธอมือกำแน่นจนเล็บจิกลงในฝ่ามือ
นี่หรือคือชะตากรรมของคนที่รักความรู้ รักรากเหง้า
วันนี้เขาคือเหยื่อ พรุ่งนี้อาจจะเป็ใครก็ได้ แม้กระทั่งตัวเธอเอง
แสงเพลิงสะท้อนในดวงตาแฝงประกายความดื้อดึง
เธอยืนอยู่ห่าง ๆ พลางขมวดคิ้วแน่น “ตำรานับร้อยนับพันเล่ม…ก็โดนเผาทิ้งหมดแบบนี้เลยหรือ” เธอพึมพำในใจ ความปวดร้าวแผ่ซ่านไปทั่วอก “รู้อย่างนี้ มาเก็บให้เรียบไปเลยดีกว่า”
ที่จริงแล้วไม่ใช่ว่าเธอไม่อยากเก็บ แต่เมื่อเช้านี้ผลตัดสินคดียังไม่ออก ถ้าพวกเขาไม่โดนลงโทษล่ะ เธอจะไม่กลายเป็ขโมยไปหรอกหรือ
หลิวอวิ๋นเหยากำมือแน่น พยายามระงับความโกรธที่แล่นขึ้นมาในอก ระหว่างที่มองไปยังหีบสมบัติที่เ้าหน้าที่กำลังยกออกมาวางเรียงราย หลิวอวิ๋นเหยาหรี่ตาลง ในหมู่คนเ่าั้ เธอจำใบหน้าของใครบางคนได้อย่างแม่นยำ พวกเขาเป็กลุ่มเดียวกับคนที่เคยมาบ้านเธอเมื่อนานมาแล้ว!
สายตาของเธอแข็งกร้าวขึ้นในบัดดล เ้าหน้าที่งั้นหรือ? โจรในคราบเ้าหน้าที่ต่างหาก!
ริมฝีปากบางคลี่ยิ้มจาง ๆ แววตาเปล่งประกายเ้าเล่ห์ “หึ… ถ้าพวกแกจะทำตัวเป็โจร เช่นนั้นฉันก็จะสวมบทนางโจรน้อยบ้างแล้วกัน”
เธอยืนแอบ ๆ อยู่ท่ามกลางฝูงชนอย่างไม่โดดเด่น มองตามพวกเขาที่กำลังยกหีบขึ้นรถ เสียงหัวเราะเฮฮาและคำพูดหยาบโลนดังแว่วออกมา
รถบรรทุกคันนั้นอัดแน่นไปด้วยข้าวของที่เพิ่งยึดมาจากบ้านของตระกูลต่าง ๆ เสียงเครื่องยนต์ครางต่ำ ๆ ก่อนจะเคลื่อนตัวออกจากซอย เศษฝุ่นแดงปลิวฟุ้ง
หลิวอวิ๋นเหยาสวมเสื้อคลุมสีหม่น ไล่ตามไปอย่างเงียบงัน สายตาของเธอฉายประกายเย็นเยียบ ต่างจากรอยยิ้มสดใสที่แสดงให้คนรอบข้างเห็นในยามปกติ
ไม่นานนัก รถก็ไปหยุดที่บ้านหลังหนึ่ง ประตูไม้ถูกผลักออกอย่างรีบร้อน กลุ่มเ้าหน้าที่ในชุดลำลองช่วยกันขนหีบและของมีค่าลงจากรถและยกเข้าไปข้างในราวกับเป็สมบัติของตนเอง ไม่มีวี่แววเอกสารการตรวจยึดหรือหลักฐานการส่งต่อใด ๆ
หลิวอวิ๋นเหยาหลบอยู่ริมกำแพง แววตาคมกริบจับทุกการเคลื่อนไหวไม่พลาดแม้แต่น้อย
แล้วรถก็ออกตัวอีกครั้ง เพื่อนำของส่วนที่เหลือมุ่งหน้าไปทางหน่วยงานราชการที่ดูแลการกระจายทรัพย์สินของประชาชน
หัวใจของเธอพลันเย็นเยียบ “ดังนั้นของส่วนใหญ่คงไม่ได้ถูกส่งเข้ารัฐ แต่ถูกยักยอกไว้ที่นี่เองสินะ ดี ถ้าอย่างนั้นก็ปล่อยให้ตั๊กแตนอย่างพวกแกจับจั๊กจั่นไปก่อน” หลิวอวิ๋นเหยาพึมพำเบา ๆ “แล้วฉันจะเป็นกขมิ้นที่คอยอยู่ด้านหลัง คอยกวาดเอาสมบัติที่พวกแกซุกซ่อนไว้ทั้งหมดไปเอง อิอิ”
หลิวอวิ๋นเหยาหลบฉากไปอย่างเงียบ ๆ แล้วเดินตามถนนไปจนถึงสหกรณ์การค้า
เธอยื่นคูปองอาหารและคูปองน้ำมันที่เตรียมไว้ให้กับพนักงานขาย “เอาผักกวางตุ้ง 1 ชั่ง กะหล่ำปลี 1 ชั่ง มันฝรั่ง 2 ชั่ง เนื้อหมู 3 ขีด ไข่ไก่ 6 ฟองแล้วก็น้ำมันถั่วเหลืองครึ่งขวดค่ะ”
พอพนักงานชั่งเสร็จก็เงยหน้าขึ้นมายิ้ม “วันนี้โชคดี ไข่ไก่เพิ่งมาส่งตอนเช้านี้เอง ยังเหลืออยู่พอดี”
หลิวอวิ๋นเหยารับของมาจัดใส่ตะกร้าเรียงทีละอย่าง “ขอบคุณค่ะ”
ทว่าสายตาของเธอไปสะดุดกับถั่วลิสงแห้งและเต้าหู้ที่วางอยู่ตรงชั้นด้านข้าง เธอชั่งใจอยู่ครู่เดียวก่อนจะหยิบเต้าหู้อีกก้อนใส่ลงไป
“เอาเต้าหู้ด้วยค่ะ จะได้ทำซุปง่าย ๆ ให้เด็กทาน แล้วนี่ พอจะมีเมล็ดพืชแบ่งขายไหมคะ”
พนักงานขายเงยหน้ามายิ้มบาง ๆ “ไม่มีค่ะ ที่นี่ไม่ได้จัดขาย”
หลิวอวิ๋นเหยากวาดตามองสองข้าง ก่อนจะขยับเข้าไปใกล้เล็กน้อยพลางลดเสียงลง “พอจะทราบไหมคะว่ามีที่ไหนให้แลกบ้าง”
พนักงานขายเหลือบตามองไปรอบ ๆ สหกรณ์ราวกับ้าเช็กดูว่ามีใครอยู่ใกล้หรือไม่ ก่อนจะตอบเสียงเบาลงกว่าเดิม “สหาย เื่แบบนี้ไม่ค่อยมีใครกล้าพูดกันหรอกนะ ถ้าเ้าหน้าที่จับได้ขึ้นมาจะลำบากกันทั้งสองฝ่าย”
เธอหยุดไปครู่หนึ่งเหมือนกำลังชั่งใจ แล้วเอียงหน้าเล็กน้อยก่อนจะกระซิบกลับ “บางที คนแถวบ้านเก่าทางทิศตะวันออกอาจจะพอมีเหลือจากตอนที่แจกปีที่แล้ว ถ้าอยากได้ก็ลองไปถามดู แต่อย่าบอกว่ารู้มาจากที่นี่นะ”
หลิวอวิ๋นเหยาพยักหน้าช้า ๆ “ขอบคุณค่ะ ฉันจะระวัง”
พนักงานขายเพียงส่งยิ้มบางแต่ไม่ได้เอ่ยอะไรต่อ บรรยากาศระหว่างทั้งสองเงียบลงอย่างรู้กันอยู่ในที
เธออดคิดในใจไม่ได้ว่าวันนี้โชคดีจริง ๆ ที่เจอพนักงานอารมณ์ดี
หลิวอวิ๋นเหยาหอบตะกร้าออกจากสหกรณ์ พอพ้นเขตลานกว้าง เธอก็ลดฝีเท้าให้ดูเป็ปกติ ไม่ได้รีบร้อน ไม่เหลียวซ้ายขวาจนดูผิดสังเกต
ทางทิศตะวันออกเป็ย่านบ้านไม้เก่า หลังคามุงกระเบื้องซีดจางจนเห็นคราบฝุ่น บ้านบางหลังยังแปะป้ายประกาศของคณะปฏิวัติไว้ตามผนัง ริมทางมีผู้คนหาบฟืนกับหญิงชราที่นั่งเก็บถ่านอยู่ตรงหัวมุม
พอเดินลึกเข้าไปอีกหน่อย ถนนก็เริ่มแคบลง บ้านสองข้างทางไม่ได้ติดกันแน่น แต่กลับเงียบจนน่าประหลาด หลิวอวิ๋นเหยาชะลอฝีเท้า สังเกตอยู่พักหนึ่งก่อนจะหยุดถามหญิงชราที่นั่งคัดถั่วอยู่ข้างกำแพง
“คุณยายคะ พอทราบไหมคะว่าแถวนี้มีที่ไหนสามารถแลกเมล็ดพันธุ์ได้บ้าง”
หญิงชราเงยหน้าขึ้นมองเพียงแวบเดียว เธอไม่พูดอะไร เพียงพยักพเยิดไปยังตรอกด้านใน
หลิวอวิ๋นเหยาพยักหน้าแทนคำขอบคุณแล้วเดินตามทางไป พอพ้นหัวมุม ความเงียบยิ่งชัดเจนกว่าเดิม
เธอเดินไปจนหยุดหน้าบ้านไม้เก่าหลังหนึ่ง เงี่ยหูฟังก็ได้ยินเสียงสากตำอะไรบางอย่างดังห่าง ๆ คล้ายมีคนอยู่ด้านใน
หลิวอวิ๋นเหยาไม่ได้เคาะในทันที เธอกวาดตามองรอบ ๆ อีกครั้งเพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีตามมา ก่อนจะสูดลมหายใจเข้าแล้วยกมือเคาะประตูสองครั้ง ไม่แรงไม่เบา
สักพักก็มีเสียงฝีเท้าหนัก ๆ ดังขึ้นก่อนที่ประตูจะเปิดออก ชายวัยกลางคนใบหน้าจริงจัง แววตาแข็งก้าวดูไม่ค่อยน่าไว้ใจนัก ชะโงกหน้าออกมามอง
“มาหาใคร” ชายวัยกลางคนใช้น้ำเสียงทื่อ ๆ ไม่ได้เชื้อเชิญและไม่ได้ไล่
หลิวอวิ๋นเหยาประสานมือเล็กน้อยเป็เชิงสุภาพ “ขอโทษค่ะ อยากขอแลกเมล็ดพันธุ์สักหน่อย ไม่ทราบว่าพอจะมีไหมคะ”
ชายคนนั้นหรี่ตามองเธอั้แ่หัวจรดเท้าก่อนจะเอ่ยสั้น ๆ “ที่นี่ไม่มีของแบบนั้นหรอก กลับไปเถอะ”
เขาทำท่าจะปิดประตู แต่หลิวอวิ๋นเหยาเอ่ยด้วยน้ำเสียงไม่ดังไม่เบาจนดูน่าสงสัย “มีคนบอกว่าบ้านแถวนี้เคยเก็บเมล็ดพันธุ์ที่เหลือจากการแจกปีที่แล้วไว้ ฉันเลยลองเดินมาถามดู เผื่อพอจะมีให้แลกได้สักหน่อย”
ชายวัยกลางคนที่ทำท่าจะปิดประตู แต่เพราะคำพูดของหลิวอวิ๋นเหยาทำให้มือชะงักไปชั่วครู่หนึ่ง ประตูแง่มค้างอยู่นิดหน่อย ชายคนนั้นหรี่ตามองเธออย่างชั่งใจ แววตานั้นไม่ได้เชื่ออย่างสนิทใจ แต่ก็ไม่ได้ผลักไสเหมือนเมื่อครู่
“ใครกันที่พูด” น้ำเสียงนั้นยังแข็งแต่เบากว่าเดิม
หลิวอวิ๋นเหยาส่งยิ้มบาง ๆ แบบไม่ผูกมัด “ไม่รู้จักชื่อหรอกค่ะ แค่คนหาบของแถวตรอกใหญ่ ฉันไม่ได้อยากทำให้ใครเดือดร้อน แค่อยากแลกเมล็ดพันธุ์เท่านั้น”
ชายคนนั้นมองหน้าเธออีกที สายตามองข้ามไหล่ของหลิวอวิ๋นเหยาไปยังทางเดินด้านหลัง ราวกับกำลังตรวจสอบว่ามีคนตามมาด้วยหรือไม่
เมื่อเห็นว่ารอบข้างยังเงียบอยู่ เขาก็ค่อย ๆ ขยับประตูถ่างออกอีกนิด “มีของอยู่ก็จริง แต่ไม่ได้ให้คนแปลกหน้า” เขากระซิบเสียงต่ำ “ที่นี่ไม่ใช่ตลาด อย่าพูดเสียงดัง”
หลิวอวิ๋นเหยาพยักหน้านิ่ง ๆ “ฉันเข้าใจค่ะ ถ้ายังไง ลองดูของที่ฉันเอามาแลกก่อนแล้วค่อยตัดสินใจก็ได้”
แววตาของชายวัยกลางคนเปลี่ยนไปอีกครั้ง คล้ายกำลังครุ่นคิดหาทางออกมากกว่าการปิดประตูใส่หน้าเหมือนตอนแรก
“มีของอะไรมาแลกบ้างล่ะ” น้ำเสียงไม่ได้ผ่อนปรนแต่ก็ไม่ได้ไล่แล้ว
3K
