“วัดโคกขี้แรง”ถูกใช้เป็ลานปะาและตัดสินความเ้านาย คดีลือลั่นในยุคปี พ.ศ. ๒๔๐๐-๒๔๐๕ (สมัยรัชกาลที่ ๔) หนีไม่พ้น “แม่หญิงกะรัต” ภรรยาแต่งของ “อรรคราช” ลูกชายคนเดียวของขุนนางชั้นกลางในวังหลวงที่ฝันอยากรับราชการเป็ตำรวจ กะรัต ลูกสาวเศรษฐีมั่งคั่ง สืบตระกูลจาก“พระยาโชฏึกราชเศรษฐี” (นายทุนที่ได้บรรดาศักดิ์เป็ขุนนาง จากการค้าขายเก่ง สมัยบ้านเมืองเปิดการค้าเสรี)ตระกูลพ่อค้าและตระกูลข้าราชการอยากเกี่ยวดองกันอยู่แล้ว อรรคราช และ กะรัตจึงถูกมั่นหมายจับคู่แต่เด็ก วัยเยาว์ทั้งคู่เป็เพื่อนกัน ต่อเมื่อเติบใหญ่อรรคราช ไปบวชเรียนต่างเมือง และกะรัต เป็หญิงสาวที่ขึ้นชื่อว่าสวยงาม เรียบร้อยแต่ขี้อาย ชาวบ้านชาวเมืองจึงไม่มีใครได้เห็นโฉมหน้าของเธอมากนัก ได้แต่ลือกันว่าสวยงาม และกริยาเรียบร้อย ตรงตามหลัก เบญจกัลยาณี
ชีวิตเป็ของเราหรือเป็ของผู้ให้ชีวิตเรากันแน่
ย้อนกลับไปในด้ามขวานแผ่นดินไทยปีพ.ศ. ๒๔๑๐ สมัยรัชกาลที่๔ พระผู้ทรงออกผนวชหลายพรรษาก่อนชะตาชีวิตจะพลิกผันต้องปกครองสยามประเทศ่นั้นชะตาแผ่นดินไทย ต้องแบกรับปัญหาหลายด้าน ศึกนอกในหลายพันไมล์ยุคล่าอาณานิคม ต่างชาติมองหาผืนแผ่นดินใหม่ๆ ใช้กำลังและสติปัญญากวาดล้างเ้าของถิ่นพื้นที่เดิมการรังแกเพื่อยึดเอกราชและกลืนกินเอกลักษณ์จำต้องให้ผู้นำในขณะนั้นเตรียมการสำหรับเบื้องหน้า
ไม่มีใครเป็เ้าของชีวิตใครหากแต่ “หน้าที่” ที่เกิดมามีชีวิตภายใต้ร่างกายและผืนแผ่นดินนั้นจะกำหนดบทบาทของเขาเอง
ว่ากันว่าพื้นผิวโลกปกคลุมด้วยท้องน้ำ ๓ ใน ๔ ส่วน อาณาจักรสยามตามพิกัดของฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ที่ว่ายิ่งใหญ่แล้ว ยังไม่ได้เสี้ยว ของเสี้ยวของเสี้ยว ผืนแผ่นดินโลกเลย กระนั้นเนื้อแผ่นดินยังหอมหวานมีแเื่มารังควานไม่หยุด
สถานการณ์ของแผ่นดินไม่ต่างอะไรกับชะตาชีวิตของหญิงสาวบนแผ่นดินขวานทองนามว่า “กะรัต” ใบหน้าผุดผ่อง รูปร่างสะโอดสะองเรือนผมและคิ้วดำเป็ประกาย รับกับดวงหน้าผ่องใส ดวงตาสุกสกาวปากกระจับชมพูดได้รูป และยิ้มเห็นฟันเรียงกันขาวสะอ้าน อีกทั้งผิวยังขาวดังไข่ปลอกแตกต่างกับหญิงทั่วไป ด้วยเชื้อสายจีนเรียกว่าในยุคนี้ไม่มีหญิงคนใดจะสวยงามเทียบเทียม “แม่หญิงกะรัต” อีกต่อไป
นี่เป็แค่คำบอกเล่าแท้จริงแล้ว ไม่มีใครเคยเห็นใบหน้าที่แท้จริง ตัวตนเป็ๆ ของ “กะรัต”ลูกสาวจ่อซัวโชติ คหบดีผู้มั่งคั่ง สืบตระกูลจาก “พระยาโชฏึกราชเศรษฐี” ร่ำรวยจากการค้าขายส่งออกแบบผูกขาดมาั้แ่รุ่นพ่อทั้ง ข้าวสาร น้ำตาล เกลือ ฯลฯ ด้วยความที่เป็ลูกครึ่ง รู้ภาษา และเข้าใจวัฒนธรรม
เป็ธรรมดาของชนชั้นสูงในสมัยก่อนที่นิยมควบรวมเพื่อสร้างความมั่งคั่งและมั่นคง อีกทั้งความก้าวหน้าของชีวิตลูกหลานสืบไปสูตรไม่ลับที่เป็ของคนหลายยุคหลายสมัย มีหลักฐานมาแต่เก่าก่อนเมื่อครั้งตั้งกรุงคือเื่ของการผูกดอง ระหว่างตระกูล “ข้าราชการ” และ “คหบดี” ที่มีส่วนหนุนกัน
กะรัตเนื้อหอมถูกจับจองั้แ่เด็ก ทันทีที่ร้องอุแว้ แม้การกำเนิดเป็หญิงของเธอจะนำมาซึ่งความผิดหวังแก่จ่อซัวโชติ ซึ่ง้าลูกชายสืบตระกูลประสาคนจีนจ่อซัวโชติได้ชื่อว่ารักเมียมาก แม้จะมีโอกาสที่จะคว้าหญิงมาเป็เมียหลายคนแต่ก็ไม่เหลียวมองใครนอกจาก ทองอยู่สาวไทยที่คบค้ากันมาั้แ่เขายังเป็หนุ่มรุ่นกระทงตอนหนุ่มจ่อซัวก็เหมือนชายทั่วไปที่หลีสาวไปมา แต่เมื่อตบแต่งกับนางทองอยู่พฤติกรรมทุกอย่างก็เลือนหายไป มีเสียงลือกันว่าบ้านเก่าทองอยู่ อยู่แถววัดทรงคะนองมีวัตถุปรุงแต่งสร้างศีล ทรงเสน่ห์ และของขลังประเภทเมตตามหานิยมจำนวนมากจ่อซัวโชติน่าจะโดนทุกตัว
กระนั้นชีวิตหลังแต่งงานหน้าตาจ่อซัวผ่องใส ไม่หมองคล้ำ กิจการงานดีแผ่ขยายมากกว่ารุ่นพ่อทำให้จ่อซัวไม่เอะใจ เชื่อตามที่ชาวบ้านเล่าขาน บวกกับทองอยู่มีความเ้ากี้เ้าการจัดการงานบ้านงานเรือนอีกทั้งยังดูแลเป็เื้ัช่วยเก็บกวาดธุรกิจของจ่อซัวไม่ขาดตกบกพร่อง ทั้งสองคือคู่สร้างคู่สมของพระนครแห่งนี้
ไม่แปลกที่ทารกที่มาเกิดกับคู่สร้างอย่าง“กะรัต” จะถูกกล่าวหาว่าคาบช้อนเงินช้อนทองมาเกิด ยิ่งเมื่อนานวันผ่านไปทั้งสองไม่มีทายาทมาเกิดอีกเลย กลับกลายลือกันไปว่ากะรัตเป็ลูกริษยากันท่าทารกใหม่ในครรภ์ไม่ให้มาแจ้งเกิด แม้จ่อซัวเฝ้าเพียรพยายามด้วยยาโป๊ปขนานต่างๆแต่ริษยากลับไม่พ่ายยาขนานแรง กะรัตเลยถูกลือว่ามีผีคุ้ม ของแรง ใครมาแย่งไม่ได้บางครั้งบางที อาจเป็ผีที่นางทองอยู่เลี้ยง มาประจำกายลูกสาวคนโตหรือไม่ก็ลงโทษตัวที่ทำเสน่ห์กับสามี เลยแกล้งไม่ให้มีบุตรสืบไป
เป็อันว่าผู้หญิงบ้านนี้ถูกกล่าวหาว่าของแรงทั้งแม่ทั้งลูก นานวันเข้า ความรักและความดีของทั้งสองทำให้จ่อซัวโชติตัดใจ มองหาลูกเขยดีๆ มีชาติตระกูล มาต่อตระกูลสืบไปยังง่ายกว่า
หวยมาลงล็อกที่ อรรคราช เด็กหนุ่มที่เกิดล่วงหน้ากะรัตสองปีอรรคราชเป็บุตรชายคนเดียวของ หลวงอรรคพันธุ์ ตระกูลขุนนางชั้นกลางที่รับราชการในวังมาหลายชั่วอายุคน มีผู้นับหน้าถือตามากมาย ศักดิ์ศรีและบารมีเทียบกับตระกูล “จ่อซัวโชติ” ได้ไม่มีที่ติ
อันที่จริง ทั้งหน้าตาศักดินา ชาติกำเนิดส่งให้กะรัตไปได้ไกลถึงขั้นบนสุดที่ผู้หญิงงามเพียบพร้อมคนหนึ่งจะปีนขึ้นไปได้หากถวายตัวเป็บาทบริจาริกา ถวายงานพระเ้าแผ่นดินโดยสมัยนั้นเป็จารีตและแนวปฏิบัติที่ยึดมั่นของตระกูลขุนนางและคหบดีชั้นสูง อบรมปลูกฝัง หญิงสาวเชื้อสายในตระกูลเป็หน้าที่ที่ต้องทำหากเจริญวัยและตรงหลักเกณฑ์ใช้ได้ หากแต่จ่อซัวโชติมีลูกสาวคนเดียว ถวายไปแล้ว เกรงจะไม่มีผู้สืบนามสกุลจึงได้มองหาชายหนุ่มสามัญที่เหมาะสม เป็ทางเลือกมากกว่าในการมาช่วยต่อตระกูลสืบไป
ดวงชะตาช่างตรงและสมพงษ์กับหลวงอรรคพันธุ์ที่ในยุคสมัยของตน เกือบจะเป็หมัน มีลูกชายเพียงคนเดียว พยายามเท่าไหร่ก็แล้วแต่ไม่มีทายาทมาเกิดกับคุณหลวงอีกเลย ทั้งคุณหลวงและจ่อซัวโชติตกพุ่มข้อหาบ่มีไกด์ไม่ต่างกัน กินยาโป๊วชุดเดียวกัน แม้จะต่างหม้อแต่ก็พอให้ชีวิตวนเวียน เจอะเจอกันทั้งงานหลวงคู่ค้าและงานราษฎร์ในฐานะตระกูลผู้นำ อีกทั้งงานอดิเรกหาตัวช่วยปั๊มทายาททำให้คู่ทั้งสองสนิทสนมและถูกคอ
ภายนอกทั้งสองสนิทสนมแต่ลึกลงไปแล้ว ทั้งคู่ต่างรู้เช่นเห็นชาติกันดี ประสาคนทันกัน ไก่เห็นตีนงูงูเห็นนมไก่ จ่อซัวโชติ รู้ว่า ท่านหลวงเป็คนละโมบ ติดการพนันมีความอยากได้ในทรัพย์สินของจ่อซัวโชตินั่นแหละจึงยินดีเป็อย่างยิ่งที่จะได้ลูกสาวเขากะรัตมาเป็สะใภ้ ด้านคุณหลวงก็รู้ว่านิสัยและสันดานของคนทำมาหากินมองลู่ทางทะลุปรุโปร่งไปถึงดาวอังคารแล้ว
คนอย่าง จ่อซัวโชติเป็นักธุรกิจมองการณ์ไกล เล็งแล้วว่าพี่สาวของจ่อซัวโชติ ต้นตระกูลพระยาโชฏึกราชเศรษฐี เป็นางชั้นในมาหลายชั่วอายุคน คนปัจจุบันวาสนาสูงส่งเคยทำนายว่าจะได้เป็ถึง “เ้าจอม”ซึ่งก็มีข่าวไล่ตามหูมาว่าปัจจุบันเป็คนโปรดหากขึ้นได้จริงแล้วอนาคตต้องสนับสนุนหลานชายคนเดียวอย่าง อรรคราช ให้มีตำแหน่งใหญ่ด้วยเป็แน่เลยผูกสมัครรักใคร่ดองกันั้แ่วันนี้ เป็การดีแน่
ในวัยพอรู้ความเมื่อได้สิบขวบ ความฝันของทั้งสองตระกูล “ข้าราชการ” และ “คหบดี” ดูจะเป็จริงมากขึ้นเมื่อ อรรคราช ชอบพอกันแต่แรกเห็น อรรคราช ฉายแววผู้นำแต่เด็กเขาช่างแตกต่างเมื่อเทียบกับเด็กชายในวัยเดียวกัน ที่ร้อยทั้งร้อยมีท่าทางทโมนเล่นดินโคลนและว่ายน้ำที่ท่าไปวันๆ เขาศึกษาตำรา ตั้งใจอ่านท่องหนังสือคุยกับผู้รู้ ท่าทีที่สุภาพ บวกกับดวงหน้าคมคาย แววตาใสบริสุทธิ์ทว่ามีความมุ่งมั่นในที รวมๆ แล้วเป็สิเน่หาอย่างร้ายกาจ หากเด็กหญิงคนไหนได้เห็นกะรัตก็เช่นกัน เธอมอบใจดวงใจน้อยให้อรรคราช นับั้แ่วันแรกที่เขาเรียกเธอว่า “น้องหญิง”
ประเพณีการสู่ขอในสมัยโบราณนั้นเมื่อบิดามารดาหรือผู้ปกครองของฝ่ายชายเห็นว่าบุตรีของบ้านใดตระกูลใดเหมาะที่จะเลือกให้เป็คู่ครองแก่บุตรของตนก็หาผู้ที่มีบรรดาศักดิ์หรือผู้ที่มีอายุให้เป็เถ้าแก่ไปพูดจาทาบทามต่อบิดามารดาหรือผู้ปกครองของฝ่ายหญิงซึ่งทางฝ่ายหญิงมักจะขอวันเดือนปีเกิดของฝ่ายชายไว้เพื่อให้โหรตรวจดูโชคชะตาราศีก่อนว่าจะถูกกันกับบุตรสาวหรือหลานสาวของตนได้หรือไม่ซึ่งการทำเช่นนี้เป็อุบายที่ดีเพราะถ้าฝ่ายหญิงรังเกียจในตัวฝ่ายชายจะได้ทำเป็ข้ออ้างได้ว่าชะตาไม่ต้องกันอยู่ด้วยกันไม่ได้ทำให้ไม่ต้องยกบุตรสาว หรือหลานสาวให้แก่คนที่ตนรังเกียจ
แต่ถ้าในกรณีที่ผู้ใหญ่ฝ่ายหญิงพึงพอใจในตัวของฝ่ายชายก็จะนัดวันมาฟังว่าจะตกลงเื่สินสอดทองหมั้นและอื่นๆ เมื่อตกลงกันเรียบร้อยแล้วจึงนัดวันหมั้นต่อไป สตรีในสกุลสูงอาจได้รับสิทธิเสรีภาพในการเลือกคู่ครองมากกว่านิดหน่อย เมื่อฝ่ายชายมาสู่ขอพ่อแม่ผู้มีฐานะอันจะกินมักจะถามความสมัครใจของบุตรหลานตนเสียก่อนจึงให้คำตอบฝ่ายชายเมื่อฝ่ายชายได้รับคำตอบตกลงยินยอมแล้ว จึงให้เถ้าแก่ทั้งสองฝ่ายพูดจาตกลงกำหนดทุนสินสอดทองหมั้นตามสมควรแก่ตระกูลแล้วจึงกำหนดฤกษ์และวันมาหมั้นต่อไป
เป็เื่แปลกที่เด็กหนุ่มเพียงคนเดียวที่จ่อซัวโชติไม่ว่าตรวจดวงชะตาหมอไหน ปรากฏชะตาผ่านฉลุย เป็คู่ตุหนาหงันของลูกสาวควงกันไปไกลรุ่งโรจน์
“กระนั้นก็ต้องดูฤกษ์ดูยามสุ่มสี่สุ่มห้าแต่งไปได้ปะไร ตรงกับดวงมฤตยูได้เป็เื่” ทองอยู่ค้านสามีที่จะจัดงานแต่งระหว่างกะรัตและอรรคราชให้ได้ในเร็ววันหลังจากที่รู้ว่าฝ่ายย่างเข้าสิบเก้าและผ่านการบวชเรียนมาเรียบร้อยไม่มีอะไรจะเหมาะสมเท่าจังหวะเพลานี้
“แกก็หัวโบราณไปฤกษ์ดีคือฤกษ์สะดวก คนมันกำลังโตเป็หนุ่ม นับวันยิ่งดูภูมิฐานไม่แต่งตอนนี้จะไปแต่งตอนไหน ชิงลงมือก่อนเสียปะไร ได้เปรียบทั้งชีวิตแต่งวันนี้ยังไงซะก็ได้ชื่อว่ามาก่อน เป็เมียหนึ่ง เมียหลวง ขืนรอเวลาคนอื่นคาบไปกิน” จ่อซัวโชติพูดแบบนักธุรกิจ
“แต่ก็ใช่ว่าลูกสาวเราจะขึ้นชื่อว่าเป็เมียน้อยยังไงก็หมั้นหมายไปแล้ว คนเขารู้กันทั้งบาง บ้านเรา บ้านคุณหลวงก็ใช่ว่าจะเป็บ้านเล็ก ไม่มีหน้ามีตาเสียเมื่อไหร่ ให้ดูฤกษ์ยามก่อนใช่ว่าจะถอยเวลาไปไกลเสียเมื่อไหร่” ทองอยู่ยังยืนกราน ตบแต่งตามฤกษ์ด้วยความเชื่อฝังหัวมา ขัดแย้งกับสิ่งที่เคยปฏิบัติ
“ตอนมึงตามกูมาไม่เห็นบอกต้องให้กูรอเลยอีอยู่ มึงคว้าพร้ามาเล่ม บอกจะไปตัดกล้วยแล้วก็วิ่งตามกูมาแท็ดๆ” จ่อซัวโชติเล่าตามประสบการณ์ก่อนที่จะได้นางทองอยู่เป็เมีย
“นั่นกูไม่มีทางเลือกเป็ลูกสาวชาวบ้าน อยากจะตบแต่งกับลูกเจ๊กอย่างมึง เพราะทำกินดีอีกอย่างกูก็ไม่ได้สะสวย วันนั้นก็คงงามที่สุดในชีวิตแล้ว ถ้าวันหลังมึงไม่มองกูกูจะทำยังไง แต่นี่ลูกสาวเรา อีกะรัต มันไม่ได้สิ้นไร้ไม้ตอกอย่างกู”เมียเถียงผัวคอเป็เอ็น โกรธเหลือเกินเอาประวัติด่างพร้อยมาแฉ แต่ก็ต้องแลกด้วยเหตุผล
“ของมีราคาอยู่แล้วมึงจะทำให้หมดราคาไปทำไม ทีขายของโก่งราคาเก่งนัก แต่ลูกสาวคนเดียว ขายไม่เป็”ทองอยู่โกรธขึ้ง หยิบพัดสาน มาพัดๆ ให้ใจร่มๆ
“ตามใจมึงละกันแต่ยังไง เอาฤกษ์ไวไว้ก่อน ลูกสาวเราไม่เท่าไหร่ แต่ผู้ชาย เ้าอรรคราช ปล่อยไปกูว่าเสียดายทีหลังแน่ ไม่มีอะไรจะลงล็อกเท่านี้ เป็ลูกคุณหลวง ตระกูลพระน้ำพระยาท่าทางภูมิฐาน สุภาพ อย่าว่าแต่พระนครทั่วประเทศกูก็ไม่รู้จะเจอช้างเผือกแบบนี้หรือเปล่า” ทองอยู่มองจ่อซัวตาขมึงก่อนผ่อนปรนไปเพราะเห็นด้วย เขาพูดจริง
อีกด้านหนึ่งหญิงสาววัยสะโอดสะอง ยืนมองพ่อและแม่เถียงกัน ที่ทั้งสองปะทะคารมไม่มีคำไหนที่ผิดเลย ทว่าจะมีใครรู้หรือไม่ คำขัดแย้งทางวาจานั้นเทียบไม่ได้กับความขัดแย้งในตัวตนของแม่หญิงกะรัตเลย
“แน่ใจเหรอคะว่าจะไม่บอกความจริง ว่ามีอะไรเกิดขึ้นกับตัวคุณหนู” ทับทิม บ่าวหญิงคนสนิทวัยไล่เลี่ยกับกะรัต เป็พี่เลี้ยง เพื่อนคิด เพื่อนคุย เอ่ยถามนายหญิงที่รัก
“บอกไปก็ไม่มีอะไรดีขึ้นเราหาทางจัดการกันเองก่อนได้” แม่หญิงกะรัต วาจาสงบเสงี่ยม ท่าทางอ่อนน้อมเรียบร้อย กล่าวยอมรับชะตากรรมอย่างไม่หืออือ หรือกระฟัดกระเฟียดใดๆทั้งที่ความจริง สิ่งที่เธอเผชิญอยู่ คงเป็เื่ใหญ่สำหรับหลายๆ คน
“แต่คุณหนูกำลังจะแต่งงานเร็วๆนี้นะเ้าคะ ถ้ามันไปโผล่ไปที่นั่น ใครจะรับผิดชอบ”
“พี่ทับทิมอย่าพูดไปประเดี๋ยวใครมาได้ยินเข้า ใครที่ไหนจะมาแต่ง”
“แต่คุณหนูจะเก็บความลับได้นานแค่ไหนยังไง เราก็ห้ามผีในตัวคุณหนู เข้าออกไม่ได้บอกความจริงจ่อซัวกับคุณรำเพยไปเถอะเ้าค่ะ ท่านก็เป็พ่อเป็แม่แท้ๆต้องช่วยหาทางออก ยังพอมีเวลาไล่ผีนะคะคุณหนู”
“ไม่”
“ทำไมล่ะเ้าคะ”มีความจริงที่ไม่อยากเอ่ยออกไป คำพูดจ่อซัวเมื่อสักครู่ เื่แต่งก่อนเมียเบอร์หนึ่ง ผู้ชายดีหนึ่งประเภทหนึ่งอย่างอรรคราช ปล่อยไป ไม่หวนคืนแน่ทำให้กะรัตต้องข่มใจ รับโอกาสทองตรงหน้า
“ไม่ใช่เื่ของพี่ทับทิมพี่ไม่ต้องยุ่ง ฉันจะจัดการเอง ใจเป็นาย กายเป็บ่าว ผีที่ว่ามันอยู่ในกายฉันยังไงฉันก็จะหาทางจัดการมันเอง” กะรัตผลุนผลันเดินออกไป
สาวใช้หน้าเจื่อนมองตามหลังนายหญิงด้วยความเป็ห่วง เธอเป็คนเก็บความลับใหญ่หลวงของกะรัตไว้แน่นอก!!