อารามดับทุกข์
“พี่เสี่ยวหลง พี่ต้องตัดไม้ไผ่ให้ยาวประมาณนี้เท่าๆ กัน จากนั้นก็ช่วยกันผ่าออกมาเป็ชิ้นเล็กๆ เหลาพวกมันให้มีขนาดเท่านี้” มู่หรั่นชิวทำไม้ทำมืออธิบายวิธีการทำก้านธูป พร้อมกับนั่งควบคุมการผลิตก้านธูปครั้งแรกของกลุ่มเด็กที่อารามดับทุกข์
“ขั้นตอนต่อไปเป็การย้อมก้านธูปให้เป็สีแดงด้วยครั่ง”
งานนี้เป็งานที่มู่หรั่นชิวเลือกให้เด็กผู้หญิงรับผิดชอบ โดยระหว่างที่เด็กผู้ชายเดินตามเสี่ยวหลงไปตัดไม้ไผ่และขนย้ายมาไว้ที่อาราม ตนเองก็พาเด็กผู้หญิงไปเก็บรังครั่ง (แมลงจำพวกเพลี้ย) เอารังครั่งมาล้างเปลือกไม้ที่ติดอยู่ออกให้สะอาดแช่น้ำทิ้งไว้ 1 คืน จากนั้นก็นำไปลวกด้วยน้ำร้อน แล้วค่อยนวดให้สีจากครั่งออกมา เอาผ้ามากรองเศษครั่งหยาบออกจนเหลือแต่น้ำสีแดงสด
“เอาก้านธูปไปชุบสีแดงที่ปลายด้านหนึ่ง ชุบสูงเท่านี้ก็พอ ส่วนนี้จะเป็ก้านที่เราไม่ต้องทำดอกธูป” มู่หรั่นชิวเอาสีแดงใส่ไว้ในกระบอกไม้ไผ่ จากนั้นก็ชุบไม้ไผ่ที่เหลาเสร็จเรียบร้อยแล้วกำหนึ่งลงไปในนั้น
“หยวนเอ๋อร์ เอาไปช่วยกันตากให้แห้งนะ กระจายพวกมันออกอย่าให้ติดกัน”
มู่หยวน เสี่ยวลู่ เสี่ยวเอิน เสี่ยวมี่ เสี่ยวหลัน เสี่ยวชุ่ย เสี่ยวหม่าน รับเอาก้านธูปที่ชุบสีแดงเอาไปตากอย่างระมัดระวัง และตื่นเต้นมากที่ได้มีโอกาสช่วยเหลืองานเพิ่มเติม
“ก้านธูปพวกนี้เราต้องเตรียมเอาไว้ให้มากหน่อย ระหว่างนี้ข้าจะสอนให้เตรียมทำผงธูปกัน”
ต้นไม้ที่มู่หรั่นชิวมองหาอันดับแรกคือต้นโกวบั๊วะ (ต้นบง) ให้พี่เสี่ยวหลงช่วยถากเอาเปลือกของต้นโกวบั๊วะออกมาจำนวนหนึ่ง จากนั้นก็นำมาแช่น้ำทิ้งไว้ ยางของต้นจะค่อยๆ ละลายออกมาผสมกับน้ำและเก็บน้ำยางเหนียวที่ทำหน้าที่ทำให้ผงธูปเกาะติดกับก้านธูปได้ง่ายนั่นเอง
ลำดับต่อมาก็คือการเลือกไม้หรือพืชที่มีกลิ่นหอม อย่างไม้จันทน์ขาว อบเชย กำยาน ไม้กฤษณา กันเกรา ไม้สัก รวมทั้งไม้บงที่ใช้ทำน้ำยาง ซึ่งไม้เหล่านี้นักบวชอารามเขียวได้ใช้พวกมันนำมาแปรรูปเป็สินค้าใช้สำหรับแลกเปลี่ยนเครื่องใช้อยู่บนวัดอยู่แล้ว จึงมีขี้เลื่อยและเศษไม้ที่เหลือจากการแกะสลักกองอยู่เป็จำนวนมากหลังอารามเขียว
ทุกๆ วันเด็กผู้ชายก็จะไปช่วยกันทยอยขนเศษขี้เลื่อยไม้ ลงมาเก็บไว้ที่อารามดับทุกข์กันเป็ประจำ เศษไม้ที่เป็ชิ้นใหญ่จะถูกสับลงให้เป็ชิ้นเล็กๆ ละเอียด วันไหนที่ฝนไม่ตกก็จะนำเศษไม้เหล่านี้ออกมาตากแดด จนกว่าจะแห้งสนิทใช้มือบีบแล้วแตกกรอบได้โดยง่ายก็เป็อันใช้ได้
“ขั้นตอนต่อไปคือการบดขี้เลื่อยไม้นี้ให้ละเอียด”
ถึงขั้นตอนนี้เด็กๆ ในอารามดับทุกข์ต่างก็แย่งกันเสนอตัวเองเข้ามารับหน้าที่นี้กันยกใหญ่ เพราะการบดหรือตำขี้เลื่อยแห้งให้ละเอียด ต้องใช้ครกเหยียบ (ครกกระเดื่อง) ที่ใช้สำหรับตำข้าว ซึ่งเด็กๆ ชื่นขอบการขึ้นไปะโโยกกระเดื่องขึ้นลงที่แสนสนุกเช่นนั้นกันมากเป็พิเศษอยู่แล้ว
วัตถุดิบทำธูปชุดแรกนี้ มู่หรั่นชิวทดลองทำขึ้นมาจากจำนวนน้อยๆ ก่อนเพื่อจะทดสอบปริมาณวัตถุดิบและความทนทานของก้านธูป
“เสี่ยวเหวินกับน้องสามมาลองทำก่อน” มู่หรั่นชิวเรียกเสี่ยวเหวินและมู่หรงฉีให้เป็คนทำดอกธูปเป็คู่แรก นางอยากให้เด็กๆ ได้เห็นว่าพวกเขาสามารถทำได้ด้วยตนเอง
เด็กชายทั้งสองคนทำตามขั้นตอนที่มู่หรั่นชิวบอกไปทีละขั้น เริ่มจากเอาไม้ส่วนที่ไม่ได้ชุบสีแดงจุ่มลงไปในกระบอกไม้ไผ่ที่บรรจุน้ำยางของต้นโกวบั๊วะ จากนั้นก็นำไปคลุกเคล้ากับผงธูปให้ติดให้ทั่วก้าน กลิ้งธูปให้ผงธูปติดแน่นและสม่ำเสมอกันจนทั่ว จากนั้นก็ทำซ้ำคือชุบน้ำยางและคลุกผงธูปกลิ้งให้ได้รูปทรงเรียบเนียนสวยงามราว 3 รอบ หรือจนกว่าจะเห็นว่าได้ขนาดที่เหมาะสมแล้ว ก็เอาธูปไปผึ่งให้แห้งเป็อันเสร็จ
ทุกขั้นตอนมู่หรั่นชิวได้จดบันทึกปริมาณของวัตถุดิบต่าง ๆ เอาไว้อย่างละเอียด แม้นางจะไม่มีเครื่องชั่วตวง แต่ก็อาศัยใช้นับเอาจากจำนวนถ้วยหรืออ่างดินเผาที่ใช้บรรจุวัตถุดิบเ่าั้
เด็กชายหญิงทั้ง 14 คน รวมทั้งเสี่ยวเหวินที่เฝ้ารอให้ธูปชุดแรกแห้งสนิท พอว่างเมื่อใดพวกเขาก็จะสลับกันมาพัดโบกเอาปากเป่าด้วยความหวังว่าธูปจะแห้งเร็วขึ้น
……….
เวลานี้เด็กชายหญิงจากอารามต้องสลับกันขึ้นมาเรียนเขียนอักษรกันวันเว้นวัน เพราะเวลานี้ที่อารามดับทุกข์มีงานมากกว่าเดิมทำให้พวกเขาต้องจัดเวลาเรียนกันใหม่ พ่อไก่แม่ไก่ป่า ฟักลูกน้อยเพิ่มขึ้นมา 6 ตัว ลูกไก่น้อยจึงเป็สีสันและของรักของหวงของเด็กๆ ที่ตัดสินใจสลับกันคอยดูแลประคบประหงมพวกมันอย่างดี
“แค่กๆ” นักพรตเซี่ยกระแอมเป็ครั้งที่สิบแล้วในเช้าวันนี้ขณะที่กำลังดูแลกลุ่มเด็กชายเขียนอักษรกันอยู่
“มีเื่อันใดกัน ข้าเห็นเสี่ยวหลงวิ่งชะเง้อยักคิ้วหลิ่วตาให้พวกเ้าหลายรอบแล้ว” นักพรตเซี่ยสงสัย เขาเห็นว่าวันนี้เด็กๆ ต่างก็ไม่มีสมาธิกันสักนิด คอยหันหน้าหันหลังส่งสายตากันไปมาลุกลี้ลุกลนรวมทั้งเสี่ยวเหวินที่ช่วยงานอยู่ที่อารามเขียวก็วิ่งวนไปวนมาราวกับกำลังรอคอยอะไรบางอย่างกันอยู่
“พวกเราอยากไปดูการจุดธูปขอรับ” เสี่ยวเหวินอธิบาย
“ธูปหรือ? ธูปคือสิ่งใด ข้าไม่เคยเห็นเช่นกัน ให้ข้าไปดูได้ด้วยหรือไม่?” นักพรตเซี่ยสนใจขึ้นมาเมื่อเห็นสีหน้าและแววตาภาคภูมิใจของเหล่าเด็กน้อย
เสี่ยวเหวินและมู่หรงฉีช่วยกันอธิบายถึงธูปที่พวกเขาช่วยกันผลิตขึ้นมา ตามคำกล่าวของพี่สาวมู่หรั่นชิว ซึ่งทำให้นักพรตเซี่ยยิ่งสนใจอยากจะเห็นมันมากขึ้น
“เ้าให้พี่สาวแซ่มู่ของพวกเ้าเอาธูปขึ้นมาทดลองจุดให้นักบวชและนักพรตดูหน่อยเป็ไร พวกเราจะได้เห็นพวกมันไปพร้อมๆ กัน” นักพรตเซี่ยแนะนำ รวมทั้งสั่งให้เด็กๆ แยกกันไปเรียนเชิญนักบวชทั้งสามอารามมารวมตัวกันเพื่อรอมู่หรั่นชิวนำธูปขึ้นมาบนวัด
นักบวชและนักพรตทุกคนในวัดหนานผู รวมทั้งเด็กๆ จากอารามดับทุกข์ มารวมตัวกันที่อารามขาว วันนี้เป็วันที่มีเมฆฝนั้แ่เช้ามืด จึงทำให้้ไม่มีชาวบ้านคนใดเดินทางมาที่วัด เหลือเพียงแต่พวกเขาเท่านั้น
ทุกคนนั่งฟังที่มาที่ไปของการผลิตธูปจากมู่หรั่นชิว ว่าเป็การจุดเครื่องหอมบูชาทำให้เกิดควันและกลิ่นเหมือนกับเครื่องหอมที่นักบวชใช้กันอยู่ เพียงแต่ใช้ง่ายและสะดวกสบายกว่ากันมากนัก ไม่ต้องมีคนมาคอยเติมผงไม้โรยไปบนก้อนถ่านให้ยุ่งยาก
“จุดมันขึ้นมาให้พวกเราดูเถิด ข้าอยากเห็นเหลือเกินแล้ว” นักพรตหลิ่วเร่งมู่หรั่นชิวหลังจากฟังคำอธิบายรวมทั้งวัตถุดิบที่ใช้ทำธูปจนมั่นใจแล้วว่า สิ่งนี้เหมือนกับการที่พวกเขาเผาเครื่องหอมไม่มีผิด
“นี่เป็การทำครั้งแรกของพวกเราเ้าค่ะ พวกท่านต้องช่วยข้าดูระยะเวลาว่าความยาวของธูปเท่านี้จะจุดได้นานเท่าใด เราจะได้นำไปแก้ไข” มู่หรั่นชิวเตือน
นักพรตอารามแดงนำผลน้ำเต้าผ่าครึ่งที่เจาะรูเอาไว้มาเตรียมไว้สำหรับการจับเวลา หากน้ำผ่านเข้ามาในรูและทำให้น้ำเต้าจมเมื่อใดก็นับเป็ 1 เค่อ
มู่หรั่นชิวจุดธูป 10 ดอกขึ้นมาพร้อมกัน และนักพรตก็เริ่มจับเวลาจากการวางน้ำเต้าลงไปในน้ำ
พวกเขามองเห็นควันธูปสีขาวที่ลอยขึ้นมาเป็กลุ่ม พร้อมกับกลิ่นหอมตามธรรมชาติของเนื้อไม้และยางไม้ที่เผาไหม้ หลายคนสลับกันเข้ามาสูดดมใกล้ๆ และสำรวจการเผาไหม้ของมันอย่างละเอียด ควันและกลิ่นไม่ทำให้รู้สึกแสบตาหรือขัดเคืองอันใดเหมือนกับการเผาเครื่องหอมด้วยถ่านไม้ หลังจากธูปหมดดอก นักพรตก็จับเวลาได้ 2 เค่อ (30 นาที)
“เยี่ยมจริงๆ สิ่งนี้ใช้การได้ดี!!” นักพรตเซี่ยพึงพอใจกับการทำงานของธูปเป็ที่สุด มีทั้งกลิ่นและควันเหมือนการเผาเครื่องหอมแต่ไม่ต้องมีคนมาคอยเติมไฟเผาไม้กันให้วุ่นวายอีกต่อไป หากธูปหมดดอกก็มาจุดเพิ่มได้โดยง่ายดายเท่านั้น
557
