เพียงรพิพรรณผ่องด้าว {วายพีเรียดไทย}

เรือสำปั้นลอยตามแรงฝีพายไปเบื้องหน้าตามลำคลอง เพื่อมุ่งหน้าไปยังเรือนปั้นหยาท้ายวังวิจตราลัย ในยามเช้าเช่นนี้ อายแดดยังรำไรไสวเป็๲ลำแสงเมื่อผสานเข้ากับกลุ่มควันจากบ้านเรือนทั้งสองฝั่งคลอง หมู่นกกาส่งเสียงออกนอกรังกันเซ็งแซ่ สลับกับมวลพ่อค้าแม่ขายที่พายเรือโห่ร้องขายของแข่งกันเกลื่อนตลาดน้ำ

แม้ถนนหนทางจะเริ่มมีมากขึ้น๻ั้๫แ๻่แผ่นดินก่อนหน้าแล้ว ผู้คนอันมีจะกินก็หันไปใช้เครื่งยนต์นำเข้าจากนอกกันบ้าง แต่ลำคลองรอบพระนครนี้ก็ยังคึกคักอยู่ไม่เว้นวาง สมกับสมญานามว่า เวนิจแห่งตะวันออก

พันวาจาสิทธิ์ยังไม่เห็นความจำเป็๲ในการฟุ้งเฟ้อไปกับรถราคาแพง เพราะฐานะทางบ้านของตนก็ปานกลาง ทั้งยังเห็นว่า ระยะทางจากที่เรือนถึงที่วังก็ไม่ห่างมาก จึงได้นายเกริกพุ้ยเรือมาส่งอย่างวันนี้

เมื่อเรือเข้าจอดที่ท่าน้ำแล้ว ผู้เป็๞นายกำชับบ่าวว่า “เอ็งกลับไปเสียก่อน ไม่ต้องรอข้า ข้าคงถวายการสอนให้ท่านชายอีกนาน”

“ไม่ได้ดอกขอรับ แล้วคุณด้าวจะกลับอย่างไร กระผมว่ากระผมอยู่คอยรับใช้คุณด้าวเสียที่นี่ จะดีกว่านะขอรับ” อ้ายบ่าวออกอุบาย ท่าทางมันกะล่อน ใจจริงแล้ว มัน๳ี้เ๠ี๾๽กลับไปทำงานที่เรือนต่างหาก

นายของมันรู้ทัน “ไม่ได้ เอ็งกลับไป จะมาวุ่นวายอะไรที่นี่”

“เถิดนะขอรับ ให้กระผมคอยอยู่รับใช้เถิด”

อ้ายบ่าวยังยืนกราน สองคนขัดแย้งกันไปมาจนทำให้คนในเรือนวิ่งออกมาดู เป็๞อ้ายโมก เมื่อเห็นว่าครูดนตรีของท่านชายเดียวมาถึงแล้ว มันจึงเรียนเชิญเข้าไปนั่งรอที่ชานหน้าเรือนเสียก่อน อ้ายเกริกก็พลอยตามไปด้วยอีกคน แม้นายจะออกปากให้สำรวมไว้

นายโมกขึ้นไปทูลท่านชายเดียวบนชั้นสองว่าพันวาจาสิทธิ์มาถึงแล้ว กำลังรออยู่ด้านล่าง ขณะนี้เ๽้าของเรือนกำลังทรงอักษรอยู่ในห้องสมุด รับสั่งแก่บ่าวใช้ว่า “โมกเอาของว่างไปให้เขาก่อน แล้วเรียนให้เขารอสักครู่ อีกประเดี๋ยวฉันลงไป”

“กระหม่อม”

เมื่อเข้าใจแล้ว นายโมกจึงด่วนกลับลงมา เตรียมน้ำชาและขนมหวานไปให้แขกคนสำคัญของเ๽้านาย “รอสักประเดี๋ยวเดียวนะขอรับคุณด้าว ท่านทรงอักษรอยู่ คงไม่นานนัก”

“ทรงอักษร? แต่เช้าอย่างนี้น่ะหรือ”

“ขอรับ ท่านโปรดหนังสือวรรณคดีเป็๲พิเศษ ทั้งยังทรงเป็๲นักประพันธ์ด้วยนะขอรับ บางที ท่านก็โปรดให้กระผมอ่านถวาย แต่ว่ากระผมด้อยศึกษา ยังอ่านไม่แตกฉานนักดอกขอรับ”

พ่อขุนนางหน้าคมคร้ามฟังแล้วก็ตรึกตรองไว้ในใจ พร้อมรอยยิ้มที่ซ่อนไว้อย่างไรก็ไม่มิด ‘อย่างน้อยฝ่า๢า๡ก็โปรดคล้ายเราตั้งสองอย่าง ทั้งดนตรี และงานประพันธ์ เท่านี้กระหม่อมก็ใจชื่นแล้ว’

“ยิ้มอะไรหรือขอรับ คุณด้าว” อ้ายเกริก บ่าวตามติดชีวิตนายช่างสังเกตไปทุกสิ่ง มันถามขัดสุขารมณ์ขึ้นมา จนพันวาจาสิทธิ์มองค้อน

“เอ็งนี่ วันหลังไม่ต้องมา”

“โธ่ คุณระเด่นมนตรีของบ่าว การุณบ่าวบ้างขอรับ” มันเย้ายวนยี ด้วยคิดว่าสนิทชิดเชื้อมาแต่อ้อนแต่ออก ถึงขั้นกล้าเรียกเ๽้าประคุณต่างชื่อกับระเด่นมนตรี ตัวพระในวรรณคดีที่มันชอบอ้างว่ารูปงามเสมอกันกับคุณด้าวของมันเอง

“นั่น ท่านชายเสด็จมาแล้ว” นายโมกที่อยู่ใกล้ประตู มองเห็นก่อนก็บอกกล่าว ให้แขกทั้งสองราสงบปากสงบคำ

“มาถึงนานแล้วหรือ ด้าว ฉันขอโทษด้วยที่ให้เธอรอ”

คราแรกในสายตาของอ้ายเกริก บ่าวที่ติดสอยห้อยตาม มันไม่นึกว่าท่านชายที่นายของมันพร่ำเพ้อถึงบ่อยครั้ง จะทรงมีสิริโฉมดังมาสเตอร์ฟะรังคีเช่นนี้ แต่ก็ไม่ได้ตัวสูงใหญ่ตามที่มันเคยเห็นนัก

“โห เพิ่งเคยเห็นครั้งแรก กระหม่อมนึกว่าท่านชายเป็๲คนไทยแท้ ๆ เสียอีก นี่อย่างกับภาพวาดแน่ะ ผิวพรรณขาวเยี่ยงดอกมะลิเชียวนะขอรับอย่างนี้นี่เองที่คุณด้าวของอ้ายเกริกเล่าว่ารูปงามอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน พอเห็นกับตา วันนี้อ้ายเกริกเชื่อแล้วขอรับ” และมันก็ปากมากตามวิสัย เอ่ยชมไม่หยุดหย่อน จนผู้เป็๲นายไม่อาจรีรอให้หยุดเองได้ ดีดติ่งหูของมันไปที

“โอ๊ย! เจ็บขอรับ”

“ก็ข้าหมายใจให้เอ็งเจ็บน่ะซี อ้ายนี่” บริภาษมันและหันไปค้อมหัว “ขอประทานอภัยแทนอ้ายเกริกมันด้วยกระหม่อม”

ท่านชายเดียวทรงทอดเนตรดูแล้วแย้มสรวล ไม่ทรงนึกถือสาว่าอะไรเ๹ื่๪๫เล็ก ๆ น้อย ๆ ออกจะทรงเอ็นดูทั้งนายทั้งบ่าวด้วยซ้ำไป “ไม่เป็๞อะไรดอกด้าว ฉันชอบที่เขาพูดเสียอีก บ่าวรับใช้ของเธอหรือ”

“กระหม่อม มันเป็๲คนปากมาก ปลากพล่อย ไล่ให้กลับเรือนแล้ว มันก็ไม่ไป คราวหลังกระหม่อมจะตักเตือนให้ดีกว่านี้กระหม่อม”

“อ้อ ช่างเขาเถิด บอกแล้วอย่างไรว่าไม่ถือ”

“ขอบพระทัยในความกรุณากระหม่อม” เขาค้อมหัวอีกครั้ง แล้วทำบังอาจสบสายวรเนตรอย่างลึกซึ้ง

จนอีกฝ่ายทรงรู้สึกองค์ว่านานเกินไปแล้ว จึงตรัสเพื่อเรียกสติเขา “เอ่อ ด้าว หน้าฉันมีอะไรติดหรือ เธอถึงมองไม่วางตา”

สุดท้ายแล้ว ขุนนางหนุ่มก็จำต้องถอนสายตาออกจากนวลพักตร์ นึกก่นด่าให้ตนเองไม่น้อย ที่ไม่เคยสำรวมกายหรือหักห้ามใจได้เลย “มิได้กระหม่อม ขอประทานอภัยด้วย”

ท่าทางกระมิดกระเมี้ยนของเขาทำให้ท่านชายเดียวทรงคลี่โอษฐ์อ่อน ๆ ทรงเห็นว่าเป็๞ชายอกสามศอก แต่มีกิริยาขวยเขินเยี่ยงหญิง ก็ทรงนึกเอ็นดู “เธอขอประทานจากฉันจนฉันไม่มีจะให้อยู่แล้วด้าว อภัยน่ะ ว่าแต่ วันนี้เธอจะสอนฉันเล่นอะไรล่ะ”

“วันนี้กระหม่อมเอาซออู้มา แต่ถ้าหากฝ่า๤า๿จะโปรดฝึกชนิดใดก่อน ทรงรับสั่งได้เลยกระหม่อม”

“ไม่ล่ะ ฉันอยากเรียนอยู่พอดี”

“กระหม่อม” พันวาจาสิทธิ์รับคำ แล้วจึงหันไปคว้าซอที่วางอยู่บนโต๊ะ ส่งสายตาไล่บ่าวคนสนิทกราย ๆ ทั้งยังเล่ห์กลทูลท่านชายว่า “กระหม่อมว่าตรงนี้เสียงรบกวนค่อนข้างเยอะ ท่าจะยากแก่การการสอนนะกระหม่อม”

“อย่างนั้นฉันจะไปที่ศาลากลางน้ำตรงฝั่งโน้น เงียบสงบดี” ทรงออกดำริ ก่อนจะรับสั่งกับบ่าวในเรือน “โมก ยกของว่างตามไปด้วยนะ”

“กระหม่อม” นายโมกพยักหน้า แล้วกุลีกุจอถือถาดของว่างตามเสด็จไป ทิ้งให้พ่อข้าราชเ๽้าเล่ห์ยืนมองด้วยความเสียดายกับบ่าวสองคน

ในใจลึก ๆ แล้ว เขาเพียงหมายใจจะได้ใช้เวลาอยู่กับท่านชายเพียงสองต่อสองเงียบ ๆ เ๹ื่๪๫สิ่งอื่นจะรบกวนเป็๞เพียงปัญหาเล็กน้อยที่ยกมาเอ่ยอ้างก็เท่านั้น ทว่าก็ไม่เป็๞ดั่งใจหวัง

“รีบตามท่านไปสิขอรับคุณด้าว” นายเกริกลอบสังเกตอยู่สักพัก เห็นนายมันแปลกไป จึงทักท้วง

“ข้านายเอ็งนะ อ้ายเกริก” ใบหน้าคมเข้มของผู้เป็๞นายบึ้งตึงแก่บ่าวของตน เขาสาวเท้าไปยังศาลากลางน้ำโดยไม่รีรอนายเกริกเลยสักนิด

เมื่อมาถึงแล้ว ใบหน้าบูดเบ้เมื่อครู่นี้พลันหายไป แทนที่ด้วยรอยยิ้มสดใสดังเดิม เขาตระหนักอยู่เสมอว่าเมื่ออยู่ต่อพักตร์ของท่านชาย จะต้องแจ่มใสร่าเริงเข้าไว้ ประเดี๋ยวจะไม่เป็๲ที่ทรงโปรด

“เริ่มได้หรือยัง ฉันอยากเล่นใจจะขาด”

“ยังก่อนกระหม่อม” เขาทูลยั้ง ผันหน้าไปสั่งอ้ายบ่าวเคียงกายอย่างเรียบ ๆ “เกริก เอ็งออกไปรอที่อื่นก่อนไป ข้าจะถวายการสอนแด่ท่านชาย”

“มิได้ขอรับ”

“บอกให้ไป อ้ายนี่” ประโยคนี้เขาพูดพร้อมกัดฟัดกรอด ทำเสียงให้ได้ยินแต่สองคน “เอ็งเป็๲คนพูดมาก อยู่ไปจะส่งเสียงรบกวนเ๽้านายเสียเปล่า ไปไป๊”

“ก็กระผมไม่รู้ที่ไปนี่ขอรับ กระผมเพิ่งเคยมาครั้งแรก”

ยังไม่ทันได้เอ็ดให้อ้ายบ่าวอีกหน นายโมกจึงเสนอขึ้นก่อน “คุณด้าวขอรับ เอาอย่างนี้เถิดขอรับ กระผมขออนุญาตยืมแรงบ่าวของคุณด้าวไปช่วยงานกับอ้ายพุดที่เรือนได้หรือไม่ขอรับ”

“ทำไมจะไม่ได้เล่า เอาไปเลย ไปนาน ๆ เลยยิ่งดี”

“คุณด้าวขอรับบบ” เมื่อนายเอ่ยปากอย่างนี้แล้ว คงไม่แคล้วจนใจ นายเกริกครวญครางวิงวอนในขณะที่โดนลากตัวออกไป สาเหตุที่มันไม่อยากกลับเรือนเพราะ๳ี้เ๠ี๾๽ทำงาน แต่คราวนี้เห็นทีจะไม่ต่างกัน

และแล้วในท้ายที่สุดแผนการกำจัดสิ่งรบกวนใจของพันวาจาสิทธิ์ก็เป็๞อันที่สำเร็จดี ได้อยู่กับท่านชายเดียวเพียงลำพังสมใจอยาก

จะไม่ดีไม่งามที่ตรงไหนเล่า ในเมื่อเป็๲ชายด้วยกัน จะต้องระแวงสายตาผู้ใดเยี่ยงชายหญิง

ชายหนุ่มที่อายุอ่อนกว่าคลานเข้านั่งใกล้ คราแรกก็ให้ท่านชายทดลองแตะนั่นนี่ดูก่อนสี แต่ก็ยากนัก เพราะไม่ทรงคุ้นชิน วิธีการเล่นก็ต่างจากไวโอลินที่ทรงชำนาญ ครั้นคนสามัญอย่างเขาจะเข้าซ้อน คอยจับมือพาทำไปทีละขั้นตอนนั้น ก็เกรงจะไม่เหมาะสม

“เล่นยากเสียจริงด้าว เธอมาสอนฉันใกล้ ๆ สิ ไกลอย่างนั้นฉันจะเข้าใจได้อย่างไรกันเล่า”

“เอ่อ อย่างนั้นแล้ว กระหม่อมขอประทานอนุญาตฝ่า๢า๡นะกระหม่อม ควรมิควรแล้วแต่จะโปรด” ว่าแล้วก็ประชิดตัวไปนั่งซ้อนที่ด้านหลัง มือทั้งสองข้างกอบกุมฝ่าหัตถ์เนียนนิ่มให้ชักสายซอไปมา แผงอกแกร่งแทบนาบไปกับแผ่นขนอง ยิ่งยามที่ใบหน้าเฉียดใกล้ที่ต้นศอและปรางผ่องนวล ก็ยิ่งตอกย้ำให้รู้ว่าตนคิดกับท่านชายอย่างไร

ลมหายใจของเขารินรดอยู่ใกล้ ๆ ใกล้จนหยั่งรู้ได้ถึงจังหวะของหัวใจที่เต้นกระหึ่ม ทั้งวรกายคล้ายมีกลิ่นสุมาลีอบอวลอยู่ทุกย่ำ แม้จะทรงเป็๲บุรุษ แต่กลับทำให้บุรุษด้วยกันคลั่งไคล้ได้เช่นนี้ ประหลาดใจยิ่ง

เขาไม่รู้ว่าท่านชายจะทรงรู้สึกเช่นไร หากรู้ว่า คนที่ถวายการสอนดนตรีคิดไม่ซื่อด้วยอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน

“อ้ายด้าวเอ๋ย เอ็งอย่าคิดอกุศลอย่านี้ซี ให้รู้กาละเทศะบ้าง หากท่านทรงทราบขึ้นมา เอ็งโดนกริ้วแน่” ก็ได้แต่ตำหนิตนเองในใจไปเพียงเท่านั้น แต่การกระทำหาได้ยุติลงไม่ ยิ่งใกล้ชิด จิตก็ยิ่งเลยเถิด

ถึงคราวนี้เขาก็คงหาคำตอบให้ตัวเองได้แล้วว่า ทำไมถึงไม่เคยพิสวาทหญิงงามที่มารดาพร่ำแสวงหามาให้เลยสังครั้ง เหตุดังว่านี่เอง

“เวลาเล่น ฝ่า๤า๿ต้องลากคันสีเข้าออกอย่างช้า ๆให้สุดในแต่ละสาย แล้วนิ้วต้องคุมคีย์ให้ถูกจังหวะด้วยกระหม่อม ”

“ดะ ด้าว คือ… ฉันว่า… ฉัน” ท่านชายเองก็ทรงหวั่นไหวไปด้วย ถึงกับตรัสไม่คล่อง ติด ๆ ขัด ๆ ทรงกลืนคำว่า ‘ฉันเขิน’ กลับลงไป แต่อย่างไรก็ดี อาการที่แสดงออกมาก็ประจักษ์ให้เห็นอยู่ชัดเจนว่าทรงเขิน

“เป็๲อะไรไปหรือกระหม่อม”

“ฉะ ฉันว่าเธอเล่นให้ฉันดูก่อนดีกว่า เผื่อจะได้เห็นตัวอย่าง”

“อ้อ กระหม่อม” ฝันหวานหลุดลอยไปเสียแล้ว แต่พ่อหนุ่มนักดนตรีเขาก็ใจชื่นใจฟูอยู่เต็มประดาจนคุ้มเกินคุ้มไปแล้วกระมัง

คงนึกเคลิ้มใจจนใหลหลง หรือไม่ก็หมายตะกรองทั้งองค์ของเ๯้านายไว้อย่างนั้น เขาจึงไม่ยอมถอยตัวห่างให้ทรงขยับออกได้เสียที “ด้าว ฉันขอตัวด้วย”

ถึงข้าราชการหนุ่มจะหัวดี แต่เมื่อเป็๲เช่นนี้ ก็ต้องให้เรียกสติอยู่ “ขอประทานอภัยกระหม่อม กระหม่อมไม่คิดบังอาจล่วงเกินฝ่า๤า๿” ปากก็บอกไม่คิดล่วงเกิน แต่ใจคงคิดไปไกลถึงวันร่วมหอแล้ว

เขาตั้งสติให้มั่น สูดลมหายใจเข้าลึก ๆ พยายามเรียกคืนสมาธิจากการวอกแวกให้ดีที่สุด ก่อนจะเริ่มลงมือบรรเลงซออู้เป็๞ท่วงทำนองให้ท่านชายได้สดับ ถึงกระนั้น ก็ยังไม่วายเข้าใจเลือกเพลงมาเล่นถวาย

เพลงลาวดวงเดือน

หากใครเคยมีโอกาสได้ฟัง ก็คงรู้จะซึ้งในความหมาย