ชายหนุ่มผู้นั้นเดินนำอวี๋เยว่ฉีและชายชรานามไป่หรงเข้าสู่ภายในเรือนไม้ บรรยากาศภายในแตกต่างจากภายนอกโดยสิ้นเชิง แสงสว่างจากหน้าต่างบานใหญ่สาดส่องเข้ามาทำให้เรือนดูโปร่งโล่งสบาย
กลิ่นหอมบางเบาของไม้จันทน์ผสมผสานกับกลิ่นหมึกจีนอ่อนๆ ลอยอบอวลอยู่ในอากาศ ให้ความรู้สึกละมุนละไม ราวก้าวเข้าสู่ห้วงฝันอันสงบลึกล้ำ ััแรกนั้นมิใช่เพียงกลิ่น หากแต่เป็บรรยากาศที่แทรกซึมเข้าถึงลมหายใจ
ผนังเรือนทำจากไม้เนื้อดีประณีตบรรจง บนผนังแขวนภาพเขียนทิวทัศน์ด้วยพู่กันจีน ซึ่งล้วนแต่เป็ผลงานที่ลงเส้นด้วยชั้นเชิงของผู้ช่ำชอง ภูผาสูงชัน ทิวไม้ไหวระริก แม่น้ำใหญ่ทอดตัวเป็สาย เรียบง่ายแต่เปี่ยมด้วยพลังแห่งธรรมชาติ เส้นพู่กันนั้นแม้แ่บาง กลับเปี่ยมด้วยความลุ่มลึก ยิ่งพินิจกลับยิ่งตระหนักถึงรสนิยมอันวิจิตรของเ้าของเรือน
ทุกสิ่งดูเรียบง่ายแต่แฝงไว้ด้วยความประณีต ตลอดแนวทางเดินมีชั้นวางตำราทำจากไม้สนแกะสลักลวดลายงามวิจิตร วางเรียงรายสูงจรดเพดาน ทุกช่องชั้นอัดแน่นด้วยคัมภีร์เก่าแก่ บ้างผูกด้วยไหมสีจาง บ้างคลี่วางราวเพิ่งหยิบมาอ่านเพียงครู่ก่อนหน้านี้
ตำราบางเล่มมีผิวปกซีดจางเพราะกาลเวลา แต่ทุกเล่มล้วนได้รับการดูแลอย่างพิถีพิถัน สะท้อนถึงความรักในวิชาและการสั่งสมภูมิปัญญาในเรือนหลังนี้อย่างชัดเจน
ชายหนุ่มเดินลัดเลี้ยวไปตามโถงทางเดิน พื้นไม้ถูกขัดจนมันเงางาม กลิ่นของไม้ผสมกับแสงแดดอ่อนยิ่งขับให้รู้สึกราวเดินอยู่ในห้องสมุดของปราชญ์โบราณ ในขณะนั้น อวี๋เยว่ฉีอดไม่ได้ที่จะเหลือบตามองไปรอบกาย สีหน้าที่เคยบึ้งตึงกลับเปลี่ยนเป็ฉายแววสนใจอยู่เงียบๆ นางรู้ดีว่าผู้ที่สามารถสร้างเรือนลักษณะนี้ขึ้นได้ ย่อมมิใช่คนธรรมดา
ไป่หรงยืนอยู่เื้ัพลางลอบพิจารณาเรือนเบื้องหน้าอย่างถี่ถ้วน แม้ผ่านโลกมานานปี เขาก็ยังััได้ถึงพลังลี้ลับบางอย่างที่แฝงเร้นอยู่ในอากาศ…มันมิใช่พลังปราณ ทว่าเป็พลังของความรู้ ที่ทรงอานุภาพไม่แพ้วิชาใดในใต้หล้า
ในที่สุด ชายหนุ่มก็หยุดยืนหน้าห้องบานเลื่อนไม้บานหนึ่ง ลวดลายบนบานประตูคือเมฆาคลี่เหนือยอดเขาสูง มีนกกระเรียนเหินหาวประหนึ่งจิติญญาของ์
เขาหันมาผายมือเล็กน้อย กล่าวเสียงนุ่ม
“เชิญด้านในขอรับ ข้าน้อยหวังว่าท่านจะไม่ถือสาเื่ที่ผ่านมา”
ก่อนที่ใครจะตอบสิ่งใด เขาเอื้อมมือผลักบานเลื่อนอย่างแ่เบา เสียง “ครืด...” ดังช้า ๆ เปิดเผยห้องด้านในที่ราวกับ์แห่งผู้ใฝ่เรียน ห้องนั้นเป็ห้องโถงขนาดย่อม แสงสว่างลอดผ่านบานหน้าต่างกระดาษข้าวสลักลายดอกเหมย โต๊ะไม้ขนาดใหญ่ตั้งอยู่กลางห้อง ทำจากไม้จันทน์แกะสลักขอบโต๊ะด้วยลายเถาองุ่นสลับลายเมฆคลี่
รอบด้านคือชั้นวางตำราสูงท่วมหัว มีคัมภีร์นับร้อยนับพันถูกจัดเรียงอย่างเป็ระเบียบ กลิ่นกระดาษเก่าผสมกลิ่นหมึกหอมแผ่ซ่านออกมาจากทุกมุมห้อง บรรยากาศนั้นเงียบสงัดอย่างลึกล้ำ ราวกับแม้แต่เสียงลมหายใจก็ไม่อาจให้ดังเกินควร
อวี๋เยว่ฉีก้าวเท้าเข้าไปอย่างเงียบเชียบ ดวงตาคู่งามทอดมองไปรอบกาย แววตาค่อยๆ อ่อนลงจากความขุ่นเคืองที่เคยแฝงอยู่ก่อนหน้า ท่าทีของนางเปลี่ยนจากอารมณ์คุกรุ่นเป็ความสงบ นางรู้สึกได้ถึงอะไรบางอย่างที่มิอาจอธิบายได้…ราวกับเรือนนี้สามารถกล่อมจิตใจผู้คนให้เข้าสู่ภวังค์อันลุ่มลึก
ชายหนุ่มผู้นั้นยืนอยู่ด้านข้าง ใบหน้ายังเปื้อนรอยยิ้มอ่อนโยน หากแต่แววตาของเขาในชั่วขณะหนึ่ง กลับฉายแววราวกับรู้ทันอารมณ์ทุกห้วงในจิตใจของอวี๋เยว่ฉี เขาจึงนำพานางไปยังโต๊ะไม้ตัวนั้นทันที
บนโต๊ะนั้นมิมีสิ่งใดมากนัก หากแต่ทุกสิ่งล้วนได้รับการจัดวางอย่างเรียบง่ายและพิถีพิถัน หมึกและพู่กันวางเรียงอย่างเป็ระเบียบ มีตำราโบราณเล่มหนึ่งที่ยังคงเปิดค้างไว้ และที่กลางโต๊ะ เด่นสะดุดตาที่สุดคือกระดานหมากล้อมเนื้อไม้หนาทึบ เม็ดหมากสีดำขาวยังคงวางอยู่บนกระดานอย่างสงบ
เบื้องหน้าโต๊ะไม้ตัวนั้น ร่างของชายชราชุดดำผู้หนึ่งปรากฏแก่สายตา ผมสีขาวยาวสลวยทิ้งตัวลงบนบ่าอย่างงดงาม ใบหน้าสงบเยือกเย็นดุจน้ำในบึงอันลึกล้ำ ดวงตาปิดสนิทราวกับกำลังใช้สมาธิอย่างลึกซึ้ง เขาคือนักพรตผู้โดดเดี่ยวที่หลบเร้นจากโลกภายนอกอย่างแท้จริง
เขาไม่ได้เงยหน้าขึ้นมองผู้ที่มาเยือน เพียงนำมือข้างหนึ่งหยิบหมากสีดำขึ้นวางบนกระดานหมากล้อมที่ตั้งอยู่เบื้องหน้าอย่างเชื่องช้า อีกมือหนึ่งบรรจงเก็บพับชายแขนเสื้อของตนให้เรียบร้อย เพื่อไม่ให้เกะกะระหว่างวางหมากในแต่ละครั้ง ทุกท่วงท่ายังคงสงบนิ่งและเปี่ยมด้วยสมาธิ
ชายหนุ่มโค้งตัวเล็กน้อยอย่างนอบน้อม ก่อนจะผายมือเชิญอวี๋เยว่ฉีให้ประทับนั่งลงบนเบาะรองนั่งที่จัดเตรียมไว้อีกฝั่งหนึ่งของโต๊ะหมากล้อม “เรียนเชิญคุณหนูขอรับ”
อวี๋เยว่ฉีแม้จะยังคงขุ่นเคืองในใจ แต่ก็ยอมนั่งลงอย่างสงบเรียบร้อยตามคำเชิญ สายตาของนางจับจ้องไปยังชายชราชุดดำตรงหน้าอย่างไม่พอใจ
แต่ชายชราผู้นั้นก็ยังคงสนใจแต่กระดานหมากเบื้องหน้าตน ไม่ได้เหลือบมองบุคคลตรงหน้าแม้แต่น้อย ราวกับนางเป็เพียงอากาศธาตุล่องลอยอยู่รอบตัว
ความอดทนของอวี๋เยว่ฉีจึงหมดสิ้นลง นางเอ่ยถามด้วยน้ำเสียงกึ่งตำหนิ “ผู้าุโข่ง! นี่ท่านมิใช่รังแกเด็กผู้หนึ่งเกินไปหรือ?”
นางกล่าวต่อทันที โดยไม่รอให้เขาตอบ “ท่านให้เขาปีนสู่ยอดเขาให้ได้ก่อนตะวันจะลับฟ้า สิ่งนี้มันเป็ไปได้อย่างไรสำหรับเด็กผู้หนึ่ง! อีกอย่าง ข้าไม่เห็นว่ามันจะมีประโยชน์อันใดในการวัดว่าเขาจะเหมาะสมเป็ศิษย์ของท่านหรือไม่ เหตุใดต้องใช้สิ่งนี้ในการวัด และมันจะใช้อะไรวัด? ท่าน้าวัดอะไรจากเด็กคนหนึ่งกันแน่?”
ในห้วงอึดใจที่วาจาของนางราวกับปลายหอกสะบั้นความเงียบในห้องนั้น ผู้าุโข่งยังคงไม่เอ่ยคำใด มิแม้แต่จะชายตามอง น้ำเสียงของเขามิได้เปล่งออกแม้ครึ่งประโยค ราวกับกระดานหมากนั้นคือโลกทั้งใบของเขา และสิ่งอื่นล้วนไร้ความหมาย
ทันใดนั้น ชายหนุ่มผู้มีกลิ่นอายราวกับบัณฑิตก็กลับมาพร้อมถาดไม้ที่วางกาน้ำชาและถ้วยชาอย่างประณีต เขาวางถาดลงข้างกายอวี๋เยว่ฉีอย่างแ่เบา ก่อนจะกล่าวด้วยรอยยิ้มอบอุ่นดวงตาเป็ประกาย “ัที่ยิ่งใหญ่หาได้กำเนิดจากหุบเหวที่สุขสบาย หากแต่ลืมตาในพายุแห่งความยากลำบาก”
เขารินน้ำชาหอมกรุ่นลงในถ้วยแล้วยื่นให้อวี๋เยว่ฉี นางมองหน้าเขาด้วยความสงสัย ไม่เข้าใจความหมายของถ้อยคำนั้น บัณฑิตหนุ่มจึงกล่าวอธิบายต่ออย่างใจเย็น “การที่เด็กอายุสิบขวบปีนเขาสูงด้วยพละกำลังของตน ย่อมหมายถึงการเผชิญหน้ากับความเหน็ดเหนื่อยขั้นสุด เขาต้องมีความมุมานะและอดทนอย่างยิ่งยวดจึงจะทำสำเร็จ นี่คือสิ่งแรกที่ผู้าุโ้าเห็น”
เขารินชาให้ตนเองเล็กน้อย แล้วกล่าวต่อ “สอง ระหว่างทาง หากเขาหยุดพักและคิดวางแผนการปีนอย่างพิจารณาถี่ถ้วน เขาจะพบว่าูเาลูกนี้มีบางอย่างที่พิเศษอยู่”บัณฑิตหนุ่มเว้นวรรคเล็กน้อย ก่อนจะกล่าวชี้แจง
“ูเาลูกนี้ แม้จะดูสูงชันและยากลำบาก แต่หากสังเกตดีๆ จะมี ‘รอยแยกของหิน’ ที่เป็ช่องแคบๆ ซ่อนอยู่ตามแนวสันเขา รอยแยกเหล่านี้ไม่ได้ปรากฏชัดเจน แต่หากใช้สายตามองหาอย่างถี่ถ้วน จะพบว่าพวกมันเชื่อมโยงกันเป็ทางลับที่นำไปสู่ยอดเขาได้อย่างง่ายดาย แม้แต่เด็กน้อยก็ปีนขึ้นไปได้โดยไม่ยากเย็นนัก เพียงแค่ต้องใช้สติปัญญาในการค้นหา ไม่ใช้เพียงเเค่พละกำลัง”
เขายิ้มบางเบา “หากเขาพบจุดนี้ นั่นไม่ใช่เื่ยากสำหรับเขาเลยในการจะปีนถึงยอดเขาก่อนตะวันจะตกดิน และนั่นคือก้าวแรกของนักวางแผน”
บัณฑิตหนุ่มจิบชาเล็กน้อย แล้วกล่าวสรุป “และสิ่งสุดท้าย...หากจะเป็ผู้ที่มีความสามารถในการเปลี่ยนแปลงแคว้นในภายหน้า จำต้องรู้จักใช้ตนเองแทนการรอปาฏิหาริย์จากผู้อื่น หรือก็คือ ต้องมีความกล้าฝ่าฟันอุปสรรคโดยไม่พึ่งพิงพลังภายนอกใด ๆ เพื่อวัดใจว่าเขามีความมุ่งมั่นที่จะพึ่งพาตนเองเพียงพอหรือไม่”
คำอธิบายของบัณฑิตหนุ่มชัดเจนดุจธารน้ำใส อวี๋เยว่ฉีตะลึงเล็กน้อยกับคำตอบที่ได้รับ นางจ้องมองชายหนุ่มตรงหน้าด้วยความประหลาดใจ นางไม่คิดว่าจะมีผู้ใดตีความบททดสอบง่ายๆ เช่นนี้ให้ลึกซึ้งได้ถึงเพียงนี้
จากนั้น อวี๋เยว่ฉีจึงถามต่อด้วยน้ำเสียงที่อ่อนลงกว่าเดิมเล็กน้อย “แล้ว... บททดสอบที่สอง คือการให้เขาเขียนบทกวีสะท้อนใจหนึ่งบท...ผู้าุโ้าจะวัดอะไรจากบทกวีเพียงบทเดียวเล่า?”
บัณฑิตหนุ่มยิ้มอย่างใจดี “บทกวีหนึ่งบท อาจปลุกกองทัพพันนาย บทกวีหนึ่งบรรทัด อาจทลายความแค้นพันปี”
เขาผายมือเล็กน้อยไปทางชั้นตำราที่เรียงราย “กลอนเปรียบดั่งพู่กันของกลยุทธ์ หากเข้าใจอารมณ์ ย่อมเข้าใจผู้คน ผู้าุโข่ง้าวัดความเข้าใจในอารมณ์ความรู้สึกของผู้อื่น และการรู้จักถ้อยคำที่สามารถสั่นคลอนจิตใจของมนุษย์ได้”
เขากล่าวต่อ “ประการที่สอง หากเขาสามารถแปรความเ็ปที่ฝังลึกในใจให้กลายเป็ถ้อยคำได้ ย่อมหมายความว่าเขาสามารถแปรจิตใจที่อ่อนไหวให้กลายเป็กลยุทธ์ในอนาคตได้ นี่คือการฝึกควบคุมอารมณ์ให้เป็ประโยชน์”บัณฑิตหนุ่มหยุดเล็กน้อย “และประการสุดท้าย บทกวีสะท้อนการทบทวนตัวตน เป็ด่านที่นักวางแผนทุกผู้ไม่อาจละเลย การรู้จักตนเองคือพื้นฐานแห่งการเข้าใจโลก”
เมื่อบัณฑิตหนุ่มกล่าวจบ เขาสังเกตเห็นอวี๋เยว่ฉีกำลังจะอ้าปากเอ่ยคำถามต่อไป เขาจึงชิงกล่าวเสียก่อนด้วยน้ำเสียงนุ่มนวล แต่ก็แฝงไว้ด้วยความเด็ดขาด “และบททดสอบที่สาม คือการดูแลสมุนไพรเป็เวลาเจ็ดวัน”
เขารินชาให้อวี๋เยว่ฉีอีกครั้ง พร้อมกล่าวอธิบาย “สมุนไพรมีหลายชนิด บางต้นรดน้ำมากเกินก็ตาย บางต้นต้องเปลี่ยนตำแหน่งตามแสงแดดจึงจะดีขึ้น เพราะฉะนั้น ผู้ดูแลต้องมีความละเอียดรอบคอบในการสังเกตและปรับตัวตามสถานการณ์ นี่คือสิ่งแรกที่ผู้าุโ้าวัด”
“สอง การดูแลสิ่งเล็กน้อยในทุกวัน คือรากฐานของผู้ควบคุมสิ่งที่ใหญ่ในวันหน้า นั่นคือความรับผิดชอบ และความสม่ำเสมอ”บัณฑิตหนุ่มชี้ไปยังกาน้ำชา “สุดท้าย นักวางแผนที่ดีต้องอ่านสถานการณ์ให้ขาด การดูแลสมุนไพรเป็การฝึกการอ่านสภาพแวดล้อมประเภทหนึ่ง ดั่งคำกล่าวที่ว่า”
“ผู้บ่มเพาะพลังอาจทำลายหุบเขาด้วยหมัดเดียว แต่ผู้หยั่งรู้สมุนไพร สามารถพลิกฟ้าฝนได้ด้วยเข็มเงินเพียงเล่มหนึ่ง"
คำเอื้อนเอ่ยของบัณฑิตหนุ่มนั้นสงบนิ่ง ทว่าเปี่ยมด้วยน้ำหนัก เขามิได้กล่าววาจายาวเรื่อยเปื่อย หากแต่เพียงประโยคเดียวกลับแฝงไว้ด้วยสาระล้ำลึก เหมือนสายลมยามเช้าที่พัดผ่านแม่น้ำ กลับก่อระลอกคลื่นในใจผู้ฟังได้ไม่รู้สิ้น
อวี๋เยว่ฉีขมวดคิ้วเล็กน้อย ใบหน้าที่เยือกเย็นแฝงความเฉลียวฉลาดบัดนี้ปรากฏความประหลาดใจอย่างเด่นชัด นางเอียงศีรษะเล็กน้อย มองใบหน้าของบัณฑิตหนุ่มด้วยแววตาครุ่นคิด
“ท่าน…ท่านเป็ศิษย์ของเขาหรือ?” นางเอ่ยถามอย่างลังเล เสียงของนางมิได้ดุดันดั่งเช่นก่อนหน้านี้ หากแต่เจือด้วยความสงสัยใคร่รู้
ปลายนิ้วเรียวของนางขยับเล็กน้อย บ่งบอกว่าสายตาของนางมิได้จับจ้องเพียงชายหนุ่ม หากแต่เหลือบมองไปยังชายชราชุดดำผู้ยังคงสงบนิ่งเฉกเช่นรูปปั้นสลักกลางพายุ ยิ่งเพ่งมองนางยิ่งรู้สึกว่าชายผู้นี้ยิ่งใหญ่เกินกว่าจะถูกเข้าใจด้วยสายตาธรรมดา
บัณฑิตหนุ่มมิได้รีบร้อนตอบ คล้ายชั่งน้ำหนักระหว่างคำพูดกับความเงียบ เขาเพียงคลี่ยิ้มบางเบา สีหน้านิ่งสงบแต่เปี่ยมด้วยมารยาทและความนอบน้อม
“ก้อนกรวดเล็กๆ มิอาจเทียบชั้นกับอัญมณีล้ำค่า…” เขากล่าวด้วยน้ำเสียงอ่อนโยน คล้ายกล่าวถึงความจริงอันเรียบง่าย แต่สะท้อนชัดถึงการวางตนอย่างรู้ที่ต่ำที่สูง
“ข้าน้อยมีคุณสมบัติไม่เพียงพอที่จะเป็ศิษย์ของผู้าุโ…” เขาหลุบตาลงเล็กน้อย คล้ายรับรู้ถึงระยะห่างระหว่างตนกับผู้สูงส่งเบื้องหน้า “…เป็ได้เพียงผู้ติดตามรับใช้เท่านั้น”
ถ้อยคำของเขาเปี่ยมด้วยความเคารพในสิ่งที่สูงเกินเอื้อม ไร้ซึ่งความริษยา ไร้ซึ่งความเสแสร้ง เป็ความอ่อนน้อมที่ไม่ได้กดตัวเองต่ำ แต่แสดงถึงการยอมรับและเข้าใจในเส้นทางของตน คล้ายต้นไผ่ที่ลู่ลมอย่างนุ่มนวลโดยไม่หักโค่น
เขาประสานมือคารวะด้วยท่วงท่างดงามและกล่าวกับอวี๋เยว่ฉีอย่างสุภาพโดยไม่หลีกเลี่ยงสายตา “ข้าน้อยขอตัวก่อน” แล้วจึงลุกขึ้นอย่างแ่เบา ยามก้าวย่างออกจากห้อง แววตาของเขายังคงสงบนิ่ง ราวกับมิเคยทิ้งร่องรอยใดไว้ในโลกนี้
เสียงฝีเท้าของเขาเบาเสียจนแทบกลืนหายไปกับพื้นไม้ขัดมัน บานประตูไม้เลื่อนไปช้าๆ ดุจม่านหมอกบางเลื่อนปิดฉากแห่งบทสนทนา
ภายในห้องเหลือเพียงสามคน อวี๋เยว่ฉีกับชายชราทั้งสอง
ความเงียบงันราวสายหมอกบางเบาคลอเคลียทุกมุมห้อง มีเพียงเสียงหมากกระทบกระดานดังขึ้นเป็จังหวะ “แปะ... แปะ...” ไม่รีบร้อน ไม่เชื่องช้า ราวกับลมหายใจแห่งกาลเวลาที่ค่อยๆ ไหลริน
อวี๋เยว่ฉีเพ่งมองเม็ดหมากแต่ละเม็ดบนกระดาน ดวงตาของนางมิได้ขุ่นเคืองเช่นเมื่อครู่ แต่กลับคล้ายกำลังค้นหาความหมายที่ซ่อนอยู่เื้ั เงาของบัณฑิตหนุ่มที่กล่าวอย่างถ่อมตนยังคงวนเวียนในห้วงคำนึง
“...ก้อนกรวดมิอาจเทียบอัญมณี”
ประโยคนั้นแม้เรียบง่าย แต่กลับปลุกให้นางสะท้อนใจตนเอง
‘หากเขายังกล่าวว่าตนเป็เพียงก้อนกรวด… เช่นนั้นข้าจะเป็อะไรเล่า?’
ความเงียบระหว่างตนกับผู้าุโข่ง ยิ่งทำให้นางรู้สึกถึงสิ่งที่มองไม่เห็น สิ่งที่อยู่เหนือถ้อยคำ มันเป็ ‘การเฝ้าดู’ ที่ไม่ต้องมอง และเป็ ‘บทเรียน’ ที่ไม่ต้องสอนด้วยคำพูด
เสียงหมากเม็ดหนึ่งวางลงบนกระดานดังแ่เบา
ทว่าภายในใจของนาง…มันก้องกังวานราวกับระฆังที่ดังก้องในยามค่ำคืน สะท้อนความหมายลึกซึ้งที่ไม่อาจจับต้องได้ แต่นางกลับรู้สึกถึงมันด้วยหัวใจตนเอง
2K
