ผมจำได้ว่าหญิงชรานั่งอยู่ในศาลาั้แ่ก่อนที่ผมจะย่างกรายเข้ามาในสวนสาธารณะแห่งนี้แว่นตาอันมีค่าของเธอเพิ่งถูกผมปัดตกลงไปในแม่น้ำซึ่งบัดนี้ไม่เห็นแม้แต่เงา
"ขอโทษครับผมไม่ได้ตั้งใจ" ผมยืนหันรีหันขวางอยู่ครู่หนึ่งก่อนก้มตัวลงต่ำพลางจ้องไปในน้ำราวกับว่าจะช่วยให้เห็นร่องรอยของวัตถุที่สาบสูญได้
“ไม่เป็ไรหรอก” เสียงอันอ่อนโยนบอกผมหันไปเห็นรอยยิ้มของหญิงชรา ใบหน้าที่เคยตื่นตระหนกเปลี่ยนเป็สงบนิ่งอย่างรวดเร็ว "ฉันผิดเองที่ไปสะกิดคุณโดยไม่ให้สุ้มให้เสียง ... จริง ๆ ฉันแค่อยากให้ท่านช่วยถ่ายรูปให้เท่านั้นเอง"
นี่เป็ครั้งแรกที่ผมเห็นคนที่ไม่ใช้สรรพนาม‘เรา’ กับ ‘ท่าน’หญิงชราน่าจะอายุราว ๆ 70-80ปี เธอน่าจะเกิดแล้วในยุคที่ผมจากมา
"ผมขอโทษจริง ๆ ครับ เดี๋ยวผมจะชดเชยค่าแว่นให้"ผมลืมไปว่าตนเองไม่รู้วิธีการโอนเงินว่าทำอย่างไรปกติเวลาไปที่ร้านจะใช้สัญญาณจากบัตรเอ็มการ์ดจ่ายได้
"ไม่เป็ไรหรอกแว่นตาไม่กี่ตังเอง อีกอย่างฉันเป็คนทำให้คุณใก่อน...ฉันแปลกใจนะที่ได้ยินคุณเรียกตัวเองว่า ’ผม’ไม่ได้ยินคำนี้มานานแล้วั้แ่ตอนเด็ก" หญิงชราตอบอย่างยิ้มแย้มผมสังเกตว่าเธอพยายามจ้องหน้าผม ทว่าสายตาดูเลื่อนลอยไม่จดจ่อผมจึงสอบถามเื่การมองเห็น พร้อมภาวนาว่าเธอจะยังมองเห็นได้ดีในระยะไกลหรือมีแว่นตาสำรอง
"ฉันพอมองเห็นลาง ๆหลานเคยแนะนำให้ผ่าตัดรักษามาตั้งนานจะได้ไม่ต้องใส่แว่น แต่ฉันดื้อเองยึดติดกับอะไรแบบโบราณ"
“ให้ผมไปส่งคุณที่บ้านไหมครับ” ผมเสนอชัดเจนแล้วว่าหญิงชราไม่น่าเดินทางกลับเองได้โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเธอเล่าว่าตนเองใช้ขนส่งสาธารณะมาที่นี่เพียงลำพัง
"ไม่เป็ไรหรอก เดี๋ยวฉันค่อย ๆกลับก็ได้ ฉันมาที่นี่แทบทุกวัน กลับได้สบาย ๆ"
“ไม่ไหวหรอกเดี๋ยวผมเรียกแท็กซี่ให้ก็ได้” แม้ว่าตัวหญิงชราจะดูตัวเล็กและกระฉับกระเฉงแต่เมื่อพิจารณาจากลักษณะการสบตาแล้ว ผมไม่คิดว่าเธอจะกลับเองไหวเธอไม่ได้มีไม้เท้าสำหรับนำทางแบบผู้พิการทางสายตา
"ยุ่งยากกว่าเดินเยอะ”หญิงชรายังคงยืนยันปฏิเสธเช่นเดิม ”ฉันไม่ค่อยชอบสั่งอาหารให้มาส่งที่บ้านสงสัยเป็คนหัวโบราณเลยใช้ไม่เป็ ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะปรับตัวกับเทคโนโลยีที่ก้าวหน้าอย่างรวดเร็วได้หรอกนะ"
ผมเหลียวซ้ายแลขวาแต่ไม่พบทางเลือกอื่นจึงเซ้าซี้เพื่อขอไปส่งเธอที่บ้านเพราะอย่างไรเสียก็ต้องรับผิดชอบที่ทำแว่นตาของเธอตกน้ำไปในที่สุดหญิงชราก็ยอมเมื่อผมเสนอว่าเธอจะได้มีเพื่อนคุยระหว่างทาง
“ผมชื่อ ประชา ครับ” ผมชิงแนะนำตัวก่อนหวังว่าการทำเช่นนี้จะช่วยให้เธอไว้ใจผมมากขึ้น
“ฉันชื่อออมสินนะ” หญิงชราบอกผมฝืนยิ้มบาง ๆ รู้สึกแปลก ๆ เมื่อได้ยินชื่อเธอ แต่พอนึกย้อนไป 70ปีก่อน คนในยุคของผมก็มีชื่อเล่นว่า 'ออมสิน' เป็เื่ปกติทั่วไป
ยายออมสินเดินไปตามทางออกโดยไม่ยอมให้ผมจูงมือนำทาง บอกว่ายังพอเห็นลาง ๆ ผมจึงได้แต่เดินประกบและระแวดระวังอันตรายบนพื้นถนนให้เธอ ยายออมสินเป็คนคุยเก่ง เธอพูดคุยตลอดทางส่วนใหญ่บ่นเื่ยุคสมัยที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็วเกินไปจนปรับตัวไม่ทันและบ่นเื่นโยบายของท้องถิ่นที่ไม่ส่งเสริมธรรมชาติเท่าที่ควรผมเป็ฝ่ายรับฟังเกิน 90เปอร์เซ็นต์จำเนื้อหาได้บ้างไม่ได้บ้าง
“คุณเศร้าเื่อะไรรึเปล่า”หญิงชราถามขึ้น ไม่มีประโยชน์อันใดที่จะปฏิเสธเธอคงเห็นแววตาเศร้าสร้อยั้แ่ผมเข้าไปยังศาลาแล้ว พอผมเล่าว่าสมัครงานไม่ผ่านเธอก็ยิ้มกริ่มพร้อมกล่าวทำนองเป็เื่เล็กน้อย อย่าโศกเศร้าไปเลย
บ้านของเธออยู่ห่างจากสวนสาธารณะเพียง 500 เมตรโดยประมาณยายออมสินกดรหัสเพื่อเปิดประตูขนาดเล็กที่อยู่ตรงรั้วบ้าน ผมสาวเท้าตามเข้าไปติด ๆ
“บ้านสวยจังเลยครับ”ครั้งแรกที่เห็นก็ตกตะลึงบ้านหลังนี้ตั้งอยู่กลางสวนที่ร่มรื่นราวกับหลุดมาจากฝันแห่งอนาคตหลังคาโค้งมนอันทันสมัยของตัวบ้านสะท้อนแสงเป็ประกายวับวาวเถาไม้เลื้อยสีเขียวพันรอบผนังด้านนอกอย่างกลมกลืนผนังกระจกสมาร์ตกลาสขนาดใหญ่เผยให้เห็นภายในที่สะอาดสะอ้านผมมองพรรณไม้หลากสีสันที่ตกแต่งในสวนรอบบ้าน
คนที่ออกมาต้อนรับเป็ชายชราอายุไล่เลี่ยกันเขามีชื่อว่า ‘ตาโบว์ลิ่ง’ มีรูปร่างสูงพอๆ กับหญิงชรา มีสายคล้องแว่นตาอยู่ที่คอ และนั่งบนล้อเข็น ชายชราเล่าว่าขาเขาอ่อนแรงเพราะกระดูกสันหลังเสื่อมกดทับเส้นประสาทรุนแรงซึ่งตัวเขาเองไม่อยากผ่าตัดรักษาเพราะกลัวอันตรายผมเริ่มเข้าใจว่าแม้สวัสดิการจะดีเลิศเพียงใดก็ไม่ได้แปลว่าทุกคนจะปรารถนาสิ่งนั้น หลังจากผมแนะนำตัวกับตาโบว์ลิ่งเสร็จก็เตรียมยกมือไหว้อำลา
"เข้าไปจิบน้ำชา กันก่อนสิ” ชายชราเอ่ยชวนทั้งสองคนจ้องหน้ามาทางนี้พร้อมกัน ส่งรอยยิ้มเป็มิตรมาให้จนผมไม่อาจปฏิเสธได้
ระหว่างทางเดินเข้าบ้าน ผมสังเกตเห็นชุดเกราะเอกโซสเกเลทัล (exoskeletal suit) วางอยู่มุมหนึ่งของสวนมันมีลักษณะเป็โครงร่างหุ่นยนต์สูง 2 เมตรซึ่งออกแบบมาเพื่อให้คนเข้าไปบังคับภายในได้ เพื่อช่วยทดแทนแรงของกล้ามเนื้อแขนขาที่อ่อนลงยายออมสินเล่าว่า ปกติยายจะใช้มันบ้าง แต่ส่วนใหญ่จะเป็ตาใช้ในกรณีต้องออกไปข้างนอกทว่า่นี้มันเสียอยู่ พวกเขายังไม่อยากส่งซ่อม
"รอลูกกลับมาก่อนค่อยส่งซ่อม"เธอบอกเหตุผลแค่นี้ ผมรู้ดีว่ายุคนี้แค่กดมือถือสามถึงสี่ครั้งก็เรียกช่างมาที่บ้านได้อย่างสะดวกสบายแล้ว
เมื่อรู้ว่าสามีภรรยาผู้ชราอยู่กันเพียงลำพังสองคนภาพของคนรุ่นพ่อแม่ในยุคของผมก็ผุดขึ้นมาในความคิดไม่ว่ายุคสมัยใดวงจรชีวิตครอบครัวดูเหมือนจะวนอยู่รูปแบบเดิม ลูก ๆ ในวัยผู้ใหญ่แล้วต่างแยกไปมีครอบครัวใหม่ถ้าพ่อแม่ไม่ตามไปอาศัยอยู่ด้วย ไม่ว่าจะเหตุผลใดก็ตามก็ต้องถูกทิ้งไว้บ้านหลังเดิมลูก ๆ จะกลับมาเมื่อพ่อแม่ใกล้จะไป์ ทำดีชั่วครั้งชั่วคราวหวังเพื่อมรดก ยายออมเล่าว่าเขามีลูกคนหนึ่ง และหลานอีกสองคน แต่ทั้งหมดต่างก็ทิ้งไปมีครอบครัวของตนเองต่างจังหวัดส่วนหลานที่เป็ลูกน้องชายของตาโบว์ลิ่งก็ย้ายไปอยู่อีกที่เกือบ 20 ปีแล้ว ก่อนที่หลานจะหันไปเล่นการเมือง
"พวกเขาไม่น่าทิ้งให้ตายายอยู่กันสองคนเลยนะครับยิ่งมีปัญหาการเคลื่อนไหวอยู่ด้วย" ผมพูดเสียงเข้มขึ้นอย่างมีอารมณ์ร่วมแต่ยายออมสินยิ้มอย่างอ่อนโยน ดูไม่โกรธ
"ฉันไม่เศร้าหรอกฉันเข้าใจพวกเขาดี ตอนที่ฉันอายุเท่าพวกเขาก็เป็เหมือนกัน คนยุคใหม่ พึ่งตัวเอง"
"พวกเราสองคนไม่เคยเลี้ยงลูกหลานเพื่อหวังจะให้พวกเขามาดูแลเราตอนแก่ั้แ่แรก”ตาโบว์ลิ่งได้ทีเสริม “ถ้าไม่คาดหวังอะไรเลยไม่ผิดหวัง ยุคนี้เราต้องพึ่งตัวเองไม่หวังพึ่งลูกหลาน เขาก็มีภาระของเขา ถ้าเขารักเราจนยอมมาดูแลเราก็ถือเป็กำไรเราไม่ควรเป็ปรสิตถ่วงความเจริญเขา เราทุกคนมีคุณค่าบางอย่าซ่อนอยู่ทั้งนั้นแค่หามันให้เจอ ถ้าไม่ไหวก็แค่ให้รัฐดูแล"
“ฉันไม่แปลกใจว่าทำไมทุกคนถึงไม่ค่อยอยากมีลูกกันยิ่งมีมากยิ่งทำให้ทายาททุกคนรู้สึกว่าตัวเองได้รับมรดกอย่างยุติธรรมได้ยากฉันเห็นกรณีที่พี่น้องทะเลาะกันแย่งมรดกบ่อย ๆ มาั้แ่เด็ก ทั้งในละครและก็ชีวิตจริง” ยายออมสินกล่าวได้มีเหตุผล การมีญาติน้อยอาจตัดปัญหาความไม่ลงรอยระหว่างคนในครอบครัวได้โดยเฉพาะหากต้องทำธุรกิจร่วมกัน แต่ผมไม่ได้เห็นด้วยทั้งหมด บางทีการเปิดอกคุยกันและประคองความสัมพันธ์ที่ดีต่อกันแต่เนิ่น ๆ ก็แก้ปัญหาได้เหมือนกัน
{ หญิงชราคุยสะเปะสะปะไปถึงเื่การแบ่งผู้สูงอายุเป็สามกลุ่มตามระดับภาวะพึ่งพิงคือ สีเขียว-คล่องแคล่วแข็งแรงดี สีเหลือง-ติดบ้าน และสีแดง-ติดเตียง เป้าหมายในอุดมคติผู้สูงอายุทุกคนควรเป็สีเขียว ทำงานได้ไม่ต้องพึ่งพิงใคร มีสุขภาพกายและจิตปกติ ไม่ต่างจากประชากรวัยทำงานเป็ที่มาของการนำออกเมนเตชัน และหุ่นยนต์มาใช้แต่บางทีเทคโนโลยีเหล่านี้ก็มีข้อจำกัด แต่ทางปฏิบัติย่อมมีสีเหลือง สีแดงอยู่มากหน่วยงานรัฐเป็ที่พึ่งหลักของคนกลุ่มนี้ ทั้งโรงพยาบาล สวัสดิการบ้านพักและเบี้ยเลี้ยงชีพ
“เราเองก็เหมือนคนส่วนใหญ่ถ้าวันไหนที่เราไม่ใช่สีเขียว แล้วเราก็อยากตายโดยไม่ต้องผ่านสีเหลืองหรือแดงให้ทรมานทั้งเราและคนที่ดูแลเรา...” หญิงชราเปรยขึ้นมาแล้วเหม่อมองไปยังท้องฟ้า “...เป็เหตุผลที่เราทำพินัยกรรมให้การุณญฆาตไว้ล่วงหน้าแล้ว ชีวิตคนเราไม่แน่นอนจะตายวันไหนก็ไม่รู้”
ผมมองด้วยสีหน้าครุ่นคิดปนสังเวชแม้จะไม่เห็นด้วยมากนักกับเื่การุณญฆาต[1]หรือ ซึ่งถูกกฎหมายในยุคนี้ แต่ผมก็ไม่ได้ต่อต้านเพราะเข้าใจเหตุผลของมันดีมันทำให้ผมนึกถึงสภาพยายที่ติดเตียงก่อนที่ท่านจะเสียชีวิตตอนผมยังเด็กถ้ายายเกิดในยุคนี้อาจมีเทคโนโลยีการแพทย์ที่พอช่วยท่านได้
ตาโบว์ลิ่งรีบเปลี่ยนเื่คงสังเกตสีหน้าที่เศร้าสร้อยของผมเมื่อพูดถึงเื่ความตาย ชายชราเล่าว่า จริง ๆแล้วพวกเขาทำตัวให้สบายกว่านี้ก็ได้ แต่ก็ปฏิเสธเองเพราะไม่เคยชิน
"จริง ๆพวกเราไม่จำเป็ต้องไปไหนในยุคนี้ก็ยังได้ เจอกันในซิมูเลชันหรือสื่อสารออนไลน์จึงทำทุกอย่างที่บ้านร่ำเรียนหนังสือ ไปชมพิพิธภัณฑ์ ไปทำงาน รักษาพยาบาลถ้าเจ็บป่วยก็แค่รักษาเทเลเมดิซิน[2]ให้ยามาส่งได้ในโรคที่ไม่ซับซ้อน หรือไป รพ.เล็ก ๆ ใกล้ ๆบ้านให้หมอที่เก่งใช้การควบคุมทางไกลผ่าตัดก็ได้ ขนส่งสินค้าก็ได้ จะช็อปปิงหรือพิมพ์สิ้นค้าขึ้นมาใช้เองก็ได้จึงมีเวลาเพิ่มในแต่ละวัน คนถึงไม่ค่อยเยอะไง นี่ถ้าเป็ 40 ปีก่อน ตรงที่ฉันนั่งรอตรวจไม่ได้โล่งแบบนี้นะเต็มไปด้วยคนไข้หน้าตาอมทุกข์"
ผมพยักหน้าฟังเป็ระยะไม่กล้าเสนอความเห็นอะไร กลัวเผยไต๋ว่าเป็ตัวประหลาด แต่ก็หนีไม่พ้นการร่วมวงสนทนาด้วยคำถามของตาโบว์ลิ่ง}
“คุณมีคนแก่ที่บ้านรึเปล่า”ชายสูงวัยถาม
“ไม่มีครับ ยายผมเสียตอนผมอายุ 20 ปี”ผมตอบไปตามจริง
“อีกหน่อย ตอนที่พ่อแม่คุณชราภาพขึ้นคุณก็อาจจะเข้าใจพวกเรา ยุคสมัยมันเปลี่ยนไปแล้ว” ยายออมสินเสริมว่าผู้สูงอายุยุคนี้ส่วนใหญ่จะอยู่ได้สบาย ๆ เพราะในบ้านเต็มไปด้วยสิ่งที่ทำงานอัตโนมัติทั้งแบบหุ่นยนต์เป็ตัวกับแบบบิลต์อิน มีแต่คนที่ต่อต้านเทคโนโลยีแบบหญิงชรานี่แหละที่ชอบใช้ชีวิตวิถีเดิม พอเธอพูดจบร่างจักรกลร่างหนึ่งก็เดินเข้ามามันมีรูปร่างต่างจากหุ่นยนต์เสิร์ฟอาหารที่ผมเคยเห็นแขนสองข้างข้างที่มีความยาวสมสวนแบบมนุษย์มากขึ้น
“นี่คือหุ่นยนต์ที่ลูกของฉันซื้อให้...”ยายออมสินแนะนำพลางลูบหลังมันเบา ๆ “โรโบ ลองแนะนำตัวซิจ๊ะ”
"เราคือโรโบเซเปียนเอสซีเอ็กซ์ทรีไนน์เอท(Robosapian SCX398)ทำงานด้วยระบบเอไอเต็มรูปแบบท่านยังสามารถออกคำสั่งแมนวลได้เช่นกัน” เสียงหุ่นยนต์ดูลื่นไหลเหมือนเสียงมนุษย์
"ท่านทำอะไรได้บ้าง"
"ได้ทุกอย่างเลยครับเราเข้าใจเสียงความถี่สูงของสัตว์ บอกได้ว่ากลิ่นที่ได้รับเป็กลิ่นอะไร”หุ่นยนต์ทำไม้ทำมือประกอบคำอธิบายขณะกำลังพูดเลียนมนุษย์ จากนั้นมันชี้ไปบ้านข้างๆ ที่รั้วติดกัน ผมมองตาม รู้สึกถึงกลิ่นหอม ๆ ของอาหารที่มาเตะจมูก
“อย่างกลิ่นนี้ อบพิซซาด้วยความร้อน 180 องศาเซลเซียสน่าจะ 25-30 นาทีนานเกินไปหน่อย เลยมีอนุภาคของกลิ่นไหม้”
หุ่นยนต์ตอบเหมือนตาเห็นแม้จะรู้สึกถึงความสะดวกสบายแต่ผมก็คิดว่ามันไม่สามารถทดแทนความอบอุ่นการมาเยี่ยมของลูกหลานตอนเด็กผมรู้สึกดีทุกครั้งที่ครอบครัวผมได้กินข้ามพร้อมหน้ากัน
หลังจากที่ผมชื่นชมความสามารถของหุ่นแล้วตาโบว์ลิ่งเลยพาชื่นชมสถาปัตยกรรมภายในของตัวบ้านซึ่งไม่ได้รู้สึกว่าแปลกตาจนะโไปจากยุคของผมมากนักเหมือนกับเป็บ้านสวนที่ใช้พักผ่อนท่ามกลางธรรมชาติของชีวิตยามเกษียณเฟอร์นิเชอร์ตกแต่งด้วยไม้ ประดับสวนด้วยหิน มีน้ำตกจำลองเล็ก ๆ อันหนึ่งกำแพงบ้านมีการใช้กระจกสมาร์ตกลาสเพื่อปรับทัศนียภาพฉายภาพเสมือนเป็สวนขนาดใหญ่ได้หรือจะเปลี่ยนเป็กระจกใสมองไปยังสวนด้านนอกก็ร่มรื่นดีซึ่งดูโดดเด่นแตกต่างจากหลังอื่นโดยรอบ
ผมหยิบรูปใบหนึ่งที่วางบนตู้ไม้มาดูมันเป็รูปขนาด 4x6นิ้วในกรอบพลาสติกสีขาว โทนสีเหมือนถ่ายมาจากกล้องฟิล์มในยุคของผม ในภาพมีชายหญิงคู่หนึ่งยืนเคียงข้างเด็กหญิงตัวเล็กที่หน้าตาคล้ายยายออมสิน เธอเล่าวว่าตอนนั้นเธอยังอายุแปดขวบส่วนผู้ใหญ่ที่ยืนขนาบข้างคือพ่อแม่ของเธอ
"แล้วพ่อแม่ของท่านยังมีชีวิตอยู่ไหม"ผมเพิ่งรู้ตัวว่าถามอะไรโง่ ๆ ลงไป และเสียมารยาทมากถ้ามีชีวิตอยู่พวกท่านก็ต้องอายุเป็ 100 ปี
ยายออมสินเงียบสักห้าวินาทีได้ ก่อนตอบ"เราขอไม่พูดถึงเื่นี้"
“ผมขอโทษ ผมแค่อยากถามว่าพ่อแม่คุณอยู่บ้านหลังนี้มาั้แ่แรกเลยเหรอ”
"เราขอไม่พูดถึงเื่นี้"ตากับยายตอบพร้อมกันเหมือนถูกตั้งโปรแกรมไว้ ผมแปลกใจในคำตอบสีหน้าของทั้งคู่ผิดปกติไปเป็คนละคนจนผิดสังเกต แต่ก็ดูไม่ได้โกรธบางทีอาจมีโศกนาฏกรรมบางอย่างเกิดขึ้นกับพ่อแม่พวกเขาจนไม่อยากพูดถึง แต่จริง ๆแค่ถามเื่บ้านไม่น่าจะเป็อะไร ผมจึงตัดสินใจหยุดอยู่แค่นั้นนาฬิกาข้อมือผมบอกเวลาสี่โมงเย็นเศษ แล้ว
“ผมขอตัวกลับก่อนนะครับ”ตาโบว์ลิ่งพยักหน้า ส่วนยายออมสิน ก้มลงเปิดลิ้นชักตู้ไม้อันเดียวกับที่วางรูปภาพแล้วหยิบกระเป๋าเล็ก ๆ ใบหนึ่งออกมา เธอเปิดซิบแล้วหยิบกระดาษสีเทาใบหนึ่งใส่มือผม ผมเพิ่งเห็นธนบัตรในปี 2090 เป็ครั้งแรกมันมีมูลค่า 1,000บาทเช่นเดิมต่างกันที่รูปภาพบนธนบัตรด้านหนึ่งเป็กษัตริย์องค์ปัจจุบันซึ่งไม่รู้ว่ารัชกาลที่เท่าไหร่อีกด้านหนึ่งเป็ตึกสวยงามของรัฐสภาที่ผมเห็นจากในข่าวทีวี
“ไม่เป็ไรครับ”ผมหยิบธนบัตรจะใส่มือยายตามเดิม แต่หญิงชราเก็บมือหลบไพล่หลัง
“รับไปเถอะน่า ฉันยอมให้เธอมาส่งแล้วเราจะได้หายกัน จะได้ไม่ต้องใช้กฎแห่งความดี” ยายออมสินบอก
“อาจจะหาที่ใช้ยากหน่อยมีร้านของลัทธิรากเหง้าที่ชื่อรูทคาเฟ (Rootcafe) ตั้งอยู่ตรงหัวมุมถนนเขารับธนบัตรแบบกระดาษอยู่" ตาโบว์ลิ่งเสริม ชี้ไปทางตำแหน่งของร้านผมยังไม่เข้าใจสิ่งที่พวกเขาพูดอย่างถ่องแท้ทั้งเื่ กฎแห่งความดีและลัทธิรากเหง้า แต่คงปฏิเสธไม่ได้ตามเคย ถ้าไม่รับอาจจะทำลายระบบบรรทัดฐานกฎกติกา จารีตของสักคมอะไรสักอย่าง ผมยกมือไหว้ขอบคุณแล้วรีบขอปลีกตัวออกมาขืนอยู่นานกว่านี้อาจได้อะไรติดไม้ติดมือมาอีก
--------------------
[1]Euthanasia เป็การยุติชีวิตโดยเจตนาเพื่อให้พ้นจากความเ็ปทรมานแบ่งประเภทตามความยินยอม ได้แก่ โดยสมัครใจ (voluntary), โดยไม่สมัครใจ (non-voluntary), และโดยขัดกับความประสงค์ (involuntary) หรือแบ่งตามวิธีทางการแพทย์ ได้แก่ การุณยฆาตเชิงรุก(Active Euthanasia) หรือ การุณยฆาตเชิงรับ (Passive Euthanasia)
[2]Telemedicine โทรเวช หรือการแพทย์ทางไกล คือ การให้บริการด้านการแพทย์และสาธารณสุขผ่านเทคโนโลยีและการสื่อสารระยะไกลเช่น วิดีโอคอล หรือซิมูเลชัน โดยไม่จำเป็ต้องเดินทางไปโรงพยาบาล
572
