ตลาดบ้านบึงสานยามเย็น แสงแดดเริ่มอ่อน ยอแสงสีทอง เป็สัญญาณเตือนใกล้ค่ำ ขณะนั้นมีผู้คนเดินขวักไขว่ แย่งกันซื้อของ พ่อค้าแม่ค้าหลายคนมาขายของสด่เย็น ต่างคนะโโหวกเหวก เรียกลูกค้าเข้าร้าน บางคนนั่งขายริมทางเดิน วางของใส่ในกะละมังใบเดียว บางคนก็มีแคร่ไม้ไผ่เก่าๆ วางพวกผัก ผลไม้ เห็ด ของป่าหลายอย่าง ชาวบ้านเรียกว่า ตลาดแลง จะมีพ่อค้าแม่ค้ามาขายของริมโขงประจำทุกเย็น เมื่อก่อนมีชาวไทยข้ามมาซื้อของ ตอนนี้ากำลังคุกรุ่น ทางกองทัพฝรั่งเศสสั่งปิดด่านงดการค้าขายระหว่างไทยกับลาว จึงมีแค่คนท้องถิ่น ซื้อขายกันเอง
ผู้กองเชอร์วี่ พาจ่าปิแอร์และทหารอีกสามคน ขับเรือเลาะริมโขง มาจอดเทียบท่าตลาดบ้านบึงสาน เขาจะมาสั่งของสดไปทำอาหาร สัปดาห์ละสองครั้ง จะมีพ่อค้า ร้านประจำที่เคยสั่งเตรียมของไว้ให้ เมื่อก่อนจะให้ทางพ่อค้าเอาของใส่เรือไปส่งที่ค่าย ่หลังได้ข่าว เื่พวกใต้ดินเวียดนามเริ่มเข้ามาปะปนอยู่กับคนลาว เขาเลยไม่ไว้ใจใคร เขาเดินเข้าไปในตลาด พ่อค้าแม่ค้าหลายคน รู้จักเขา ส่วนคนที่มาซื้อของ บางคนก็เกลียดฝรั่ง บางคนเห็นเขาแวะเข้าร้านก็รีบวิ่งหนี
“เฮ้ย ทหารฝรั่งมาว่ะ มื้อนี้ขายเมิดคักๆเฮา”
แม่ค้าคนหนึ่งะโขึ้น เขาแวะไปที่ร้านประจำสั่งของให้เด็กขนไปไว้ที่เรือ แล้วก็เดินดูรอบๆตลาด สังเกตเห็นพ่อค้าหน้าใหม่ๆหลายคน แต่พอเห็นเขาก็รีบก้มหน้า ไม่เรียกเข้าร้าน
ผู้กองเชอร์วี่ เดินแยกกับจ่าปิแอร์ ไปหาแม่เฒ่าแพงจันทร์ ร้านขายดอกไม้ แม่เฒ่าแต่งกายนุ่งผ้าซิ่นลาว เสื้อม่อฮ่อมสีดำ ม้วนผม ซึ่งนั่งขายดอกไม้ หมากพลู อยู่คนเดียวบนแคร่ไม่ไผ่เก่าๆ เขาทักทายเป็ภาษาลาวว่า
“สบายดี แม่เฒ่าแพงจันทร์ ขายดีบ่ เดี๋ยวนี้มี พ่อค้า มากหน้าหลายตาเนาะ เขามาแต่ไสล่ะ บ่เคยเห็นมาก่อนเลย”
เขาถาม
"พ่อค้า ต่างถิ่น ได้ข่าวว่า พากันมาจากทางใต้ แถวปากเซ"
แม่เฒ่าตอบเบาๆ
ผู้กองเชอร์วี่นิ่งฟัง ครุ่นคิด ถึงพวกเวียดนามแฝงตัว พลางหยิบยาควินิน ในกระเป๋ายื่นให้แม่เฒ่า
“นี่ยาแก้ไข้ ข้อยให้แม่เฒ่าเอาไว้ เอาไว้กินยามเจ็บป่วย ถ้าบ่หายแล้วจั่งไปหาหมอในค่ายทหาร”
เขายิ้ม แม่เฒ่ามองหน้าเขาแล้วอวยพร
“ ขอบใจเด้ออัญญาเอ้ย ขอให้อายุมั่นขวัญยืน ขอบใจหลายๆ แม่เฒ่ากะสบายดีอัญญาเอ้ย บ่ได้เจ็บบ่ได้ไข้ดอก แต่ว่าย้านแต่ะเินั่นละ เดี๋ยวนี้มีพวกแกวมันเข้ามาหลายเต็มบ้านเต็มเมืองแล้ว จักไผเป็ไผ ตอนนี้ คนบ้านเฮาย้านหลาย กิ๋นบ่ได้นอนบ่หลับเลย”
แม่เฒ่าเล่า พลางร้อยมาลัยดอกจำปี
คนลาวสมัยก่อนจะเรียกคนที่มียศมีเกียรติ ว่าอัญญา เป็บุคคลที่น่านับถือ เขาทำหน้างงๆสงสัยว่า พวกแกวคือใคร เลยชวนแม่เฒ่าคุยต่อ
“พวกแกว เป็ไผละเ้า เป็หยังจังเอิ้นมันว่าแกว”
เขาถามด้วยความสงสัย แม่เฒ่ามองหน้าเขา แล้วหยุดร้อยมาลัย
“แกว คือพวกเวียด เว้ากันกะบ่ฮู้เื่ ตอนนี้พวกมันเริ่มเข้ามาหลายแล้ว เต็มบ้านเต็มเมืองไปหมด”
แม่เฒ่าพูดแบบไม่ปิดบัง ผู้กองเชอร์วี่ เริ่มได้ข่าวพวกเวียดนามแล้ว เป็จริงๆอย่างที่สายลับส่งข่าวมา เขาเข้าใจคำที่แม่เฒ่าแพงจันทร์บอก เพราะคนลาวจะชอบเรียกคนเวียดนามว่าเวียด คำเดียวสั้นๆ
ากลางเมืองกำลังจะเริ่มขึ้น เขาครุ่นคิด นิ่งไปครู่หนึ่ง แล้วสายตาพลันทอดจับที่ดอกไม้สีขาว ดอกใหญ่สามดอก ปักแจกันกระบอกไม่ไผ่ ตั้งอยู่ข้างหลังแม่เฒ่าแพงจันทร์
“แม่เฒ่า นั่นดอกหยัง งามแล้วกะหอม ยืนอยู่ไกลๆยังหอมเลย สีขาว คล้ายๆดอกแมกโนเลีย ”
เขาถามเสียงทุ้ม นุ่มหู แม่เฒ่ายิ้ม แล้วหยิบดอกไม้ยื่นให้เขาสองดอก
“เขาเอิ้นว่าดอกมณฑา์เ้า เขาเอาไว้บูชาพระในวันศีล ถ้าเป็สีขาว เอิ้นว่ามณฑา์ ถ้าเป็สีเหลืองๆนวลๆ เอิ้นว่ามณฑาทอง แล้วกะมีมณฑาป่าอีก แต่บ่งาม บ่หอมปานใด๋ หาได้ง่ายตามป่าแถวๆดงใหญ่ เอ้านี่ แม่เฒ่าให้อัญญาเด้อ ”
เขายิ้มกว้าง แววตาเป็ประกาย แลดูมีความสุข
“ขอบใจเด้อแม่เฒ่า คนฝรั่งเศสเขาเอิ้นว่า ดอกแมกโนเลีย ปลูกไว้สำหรับเฮ็ดน้ำหอม”
เขากล่าวขอบคุณ แล้วรับดอกไม้ด้วยความชื่นชม กลิ่นหอมอันชวนหลงใหล ดอกแมกโนเลียมาบานที่แผ่นดินลาว เหมือนคนพลัดถิ่น แล้วมาใช้ชีวิตบนแผ่นดินอื่นเช่นเดียวกัน เขานึกถึงมณฑา์ ชื่อของเธอ คือชื่อดอกไม้ที่มีกลิ่นหอม ชวนหลงใหลยิ่งนัก ดอกแมกโนเลีย หรือเขาจะเรียกเธอว่าแมกโนเลีย เหมาะสำหรับผู้หญิงสวยๆอ่อนหวาน ซึ่งตรงข้ามกับเธอ เธอเข้มแข็ง เด็ดเดี่ยว กล้าหาญเหมือนผู้ชาย ทำไมเขาจะต้องคิดถึงใบหน้านั้น แววตาเกลียดชังที่จ้องมองเขา จะพยายามสลัดเธอออกจากความคิดแต่ก็เป็เื่ยาก
เสียงจ่าปิแอร์เรียกผู้กองเชอร์วี่ ดังมาจากท้ายตลาด เขารีบเก็บดอกมณฑาใส่กระเป๋า
“ผู้กองๆ เสร็จแล้วครับ รีบไปเถอะครับ เดี๋ยวจะมืดกว่านี้ ตามหาผู้กองตั้งนาน นึกว่าไปไหน ผมได้ของเยอะมาก กลับกันเถอะผู้กอง”
จ่าปิแอร์ วิ่งหิ้วของพะรุงพะรัง ร้องเรียกเสียงแหบ ด้วยความเมื่อยล้าเต็มทน
ผู้กองเชอร์วี่ ลาแม่เฒ่าแพงจันทร์ แล้วก็รีบเร่งฝีเท้าเดินดุ่มไปที่เรือ กลัวจะมืดเสียก่อน ทหารขับเรือเลาะริมโขงมาจอดเทียบท่าหน้าค่าย ทหารหลายนายวิ่งลงไปขนของ
ผู้กองเชอร์วี่ เดินก้าวเท้าปีนตลิ่งค่อนข้างชัน แล้วรีบเดินไปที่พัก อาบน้ำเปลี่ยนเสื้อผ้าในชุดลำลอง เขานั่งทำงานที่ค้างไว้ อยู่เงียบๆ คนเดียว ในห้องทำงาน แล้วเอื้อมมือไปหยิบดอกมณฑามาดมกลิ่น ปักลงแจกันตั้งไว้บนโต๊ะทำงาน ตอนนี้เขารู้สึกสับสน คิดไปหลายๆเื่ คิดถึงเื่ที่ต้องรับผิดชอบในยามา คิดถึงพ่อ เขาว้าวุ่นในใจ และชื่อมณฑา์ ก้องอยู่ในหูตลอดเวลา เธอเป็อีกคนที่เพิ่มเข้ามาในห้วงคำนึง เขากับเธอแทบจะไม่รู้จักกันด้วยซ้ำ ไม่เคยคุยกันดีๆ เลยสักครั้ง พบเธอเพียงชั่วข้ามคืน เธอเป็ใคร ทำไมจะต้องให้เธอเป็คนสำคัญด้วยเล่า เขาคิด เริ่มไม่มีสมาธิทำงาน เขาดึงตัวเองกลับมาจากห้วงคำนึงนั้น รีบเก็บแฟ้มไว้ในลิ้นชัก แล้วไปหยิบไวโอลิน เดินออกจากห้องทำงาน มานั่งที่ระเบียง
พระจันทร์ข้างขึ้น โผล่พ้นขอบฟ้าทางทิศตะวันออก สาดแสงส่องมากระทบพื้นผิวสายน้ำโขง ช่างสวยงามยิ่งนัก ลมยังคงพัดแรงอยู่อย่างนั้น ได้กลิ่นของดอกโมกป่า รวยระริน ส่งกลิ่นหอมมาตามสายลม เขาจินตนาการถึงเมืองลาวตอนที่บ้านเมืองยังสงบสุขในอดีต แผ่นดินล้านช้าง คงเหมือนแดนวิมาน ของคนเดินดิน เขาเสียใจที่จะต้องมาเป็ผู้ยึดครอง ต้องทำตามหน้าที่ จะขยายอาณานิคมฝรั่งเศสภาคพื้นเอเชียแปซิฟิก อินโดจีน
ครู่ต่อมาผู้กองเชอร์วี่เอื้อมมือไปหยิบไวโอลินคู่ใจขึ้นมาบรรเลงเพลงลมพัดชายเขา ไพเราะ เพราะพริ้ง บางครั้งหนักหน่วง วาบหวามใจ เหมือนจะฉุดดึงเอาดวงใจอันแสนระทม ออกจากร่าง เขาหลงใหลเพลงพื้นบ้านจนเป็ส่วนหนึ่งของชีวิตไปแล้ว สมัยเป็เด็กพ่อเคยสอนให้เขาเล่น เพลงพื้นบ้านพม่า ไทยและลาว พ่อเล่าว่าแม่ชอบร้องเพลง และเล่นดนตรีพื้นบ้าน เพลงสมัยพระเ้าตองอู แม่ก็เล่นได้เกือบทุกเพลง พ่อเคยไปแอบฟังแม่สีซอช่างไพเราะเมื่อตอนแรกพบ ตอนนี้เขาบรรเลงไวโอลิน ท่ามกลางความเงียบเหงา ว้าเหว่ มีเพียงแสงจันทร์สลัว เสียงหรีดเรไร ร้องระงมประสานเสียงไวโอลิน ฟังแล้วเศร้าเหลือเกิน
291
