หลังจากแมตช์หยุดซอยจักรยานปล่อยมือวันรุ่งขึ้นทุกคนก็กลับไปใช้ชีวิตตามปกติ
เราตื่นมาดูเ้าขุนทองอาบน้ำแปรงฟันเสร็จก็เปิดช่องเก้าดูน้าต๋อยพากย์การ์ตูน กินข้าว ออกไปเล่น
บ่ายวันนึงตอนที่ปั่นจักรยานเล่นเลยไปจนถึงห้องเช่าในซอยสมัยนั้นยังไม่ค่อยมีหรอกอพาร์ทม้งอพาร์ทเมนท์ คอนโดยิ่งแล้วใหญ่ ที่พักส่วนใหญ่ถูกเรียกเหมารวมง่ายๆว่าห้องเช่าลักษณะเป็ห้องเดี่ยวติดๆกันเหมือนตึกแถวแต่มีชั้นเดียว ไม่มีห้องน้ำในตัวจะอาบน้ำทีก็ต้องเดินใส่ผ้าเช็ดตัวถือตะกร้าอาบน้ำไปอาบหน้าห้องเช่ามีโต๊ะเหล็กกลมๆขึ้นสนิมอยู่ตัวนึงมันน่าจะโดนแดดโดนฝนจนสภาพเป็อย่างที่เห็นมีกระดานไม้สี่เหลี่ยมตั้งอยู่บนกลางโต๊ะ คนสองคนนั่งอยู่คนละฝั่งของโต๊ะแต่ไม่มีเสียงคุยกันทั้งคู่เอาแต่นั่งจดๆจ้องๆอยู่กับของชิ้นเล็กๆหลายชิ้นบนกระดานจนเหมือนกับว่าเค้าสองคนไม่ได้นั่งอยู่ที่เก้าอี้แต่เป็บนกระดานไม้อันนั้นมากกว่า เราสงสัยเลยจอดจักรยานเดินเข้าไปดูเงียบๆเข้าใจว่าเค้าสองคนคงยังไม่อยากได้รับเสียงรบกวน
สังเกตดีๆเลยเห็นว่าบนกระดานมีของอยู่สองสีถูกวางลงสีละฝั่ง จัดในลักษณะเดียวกันชายแก่ผมหงอกกับชายที่ดูแก่อีกคนแต่ผมยังดำค่อยๆสลับกันใช้มือขยับของบนแผ่นไม้บางทีสลับช้า บางทีสลับเร็ว
จากของชิ้นเล็กๆที่ตอนแรกวางอยู่เยอะแยะบนกระดาน แต่พอมันไปวางอยู่ตรงที่เดียวกันสักพักก็ค่อยๆถูกหยิบออกไปทีละตัวทีละตัว ฝั่งของชายแก่ดูจะเหลือตัวสีขาวเยอะกว่าเราไม่รู้หรอกว่ามันหมายความว่าอะไร รวมถึงสิ่งที่ชายสองคนตรงหน้ากำลังทำอยู่เราก็ไม่รู้เช่นกัน
"รุกฆาต..."ในที่สุดชายแก่ก็พูดขึ้นมาเบาๆทำลายความเงียบ
"เฮ้อ แพ้อีกจนได้... กลับก่อนนะครับไว้จะมาแก้มือ"ชายผมดำเดินไปตรงรถมอเตอร์ไซค์ที่จอดอยู่ ติดเครื่องเสร็จก็ขับออกไป
ชายแก่หยิบของชิ้นเล็กๆพวกนั้นขึ้นมาวางเรียงใหม่บนกระดานไม้เราสังเกตดีดีว่าบางตัวก็เหมือนกัน บางตัวก็ไม่เหมือนกันบางตัวที่ไม่เหมือนกันแต่ก็ยังมีตัวที่เหมือนกันกับบางตัวที่มีตัวเดียวไม่เหมือนตัวไหนเลย
"เค้าเรียกว่าหมากรุก"ชายแก่พูดขึ้น
จากตอนแรกที่สงสัยนิดเดียวกลายเป็ว่าตอนนี้สงสัยเบ้อเริ่มเลยหมากรุก? เหมือนหมากฮอสหรือเปล่า เราเคยเล่นหมากฮอส
"หมากรุกเป็เกมของพวกนี้เรียกว่าตัวหมาก ขุนเป็หัวหน้ากติตาง่ายๆคือใครเก็บขุนของอีกฝ่ายได้ก่อนก็ชนะ" ชายแก่พูดเสริม
แค่หมากรุกก็งงจะตายแล้วแล้วอะไรคือขุน เรางงหนักเข้าไปอีก
"อยากเล่นเป็ไหมล่ะ? เดี๋ยวลุงสอน" ชายแก่เอ่ยปากถาม
-
-
นั่นเป็ครั้งแรกที่เรารู้จักกับหมากรุก เกมส์หมากกระดานที่กฏกติกาไม่ได้ยากเท่าไหร่แต่ต้องใช้ทักษะและสมาธิสูงการชิงไหวชิงพริบ การเอาตัวรอด และอีกหลายๆปัจจัย เพราะอะไรเรามาตามดูกันดีกว่า
“หมากรุกเป็เกมส์ที่เล่นบนกระดานสี่เหลี่ยมจัตุรัสในพื้นที่ของกระดานแบ่งเป็กรอบสี่เหลี่ยมเล็กๆ กรอบนี้เรียกว่าช่อง หนึ่งกระดานจะมีความกว้าง8ช่องความยาว8ช่อง” ลุงเริ่มอธิบายให้ฟังั้แ่แผ่นสี่เหลี่ยมที่เราสงสัยในตอนแรกอ๋ออันนี้คือกระดานหมากรุกนี่เอง พอได้ฟังลุงเล่า ความสงสัยที่มีในตอนแรกก็หายไปแล้วแต่พอหายสงสัย ก็เหมือนเดิม สงสัยเพิ่มตลอดชักอยากจะเล่นแล้วสิ
“สิ่งที่จะใช้ในการเล่นก็คือตัวหมากพวกนี้ เห็นอันกลมๆแบนๆที่มีเยอะที่สุดไหมอันนี้เรียกว่าเบี้ย วางทั้งหมดเรียงตามแนวนอนของแถวที่3ตรงหน้าตัวเอง” เราหยิบเบี้ยมาวางลงไปบนกระดาน นับได้8เบี้ย
“ต่อไปให้วางตัวหมากลงบนช่องหน้าสุดของฝั่งตัวเองลุงจะให้เริ่มวางจากทางซ้ายก่อนละกันจะได้เข้าใจง่ายหมากตัวแรกที่วางคือเรือ”
พอลุงพูดเสร็จเราก็มองหาเรือจากตัวหมากที่กระจัดกระจายอยู่ด้านนอกของกระดานมองอยู่นานสองนาน แต่ไม่ว่าจะมองยังไงก็ไม่เห็นมีอันไหนหน้าตาเหมือนเรือซักนิดเรือที่รู้จักมันไม่ใช่แบบนี้ สงสัยลุงจะรู้ว่าหาไม่เจอเลยอธิบายเพิ่ม
“เห็นตัวกลมๆอ้วนๆที่้าแหลมเหมือนูเาไหมอันนั้นแหล่ะเรือ”เราชำเลืองตามองซ้ายขวาก็หาจนเจอสองอันที่รูปเื่เหมือนกันอย่างกับแกะ
“นั่นแหล่ะ สองอันนั้นคือเรือวางลงมาเลย อีกตัววางทางขวาสุด”เรือสองตัวถูกวางลงบนกระดานฝั่งเรา ตัวหนึ่งอยู่ทางซ้ายสุด อีกตัวอยู่ทางขวาสุด
“ต่อไปให้วางม้าลงต่อจากเรือ อีกตัวก็วางต่อจากเรืออีกข้าง” คราวนี้เราหาเจอม้าจนได้ เพราะรูปร่างหน้าตาของมันเหมือนหัวม้าปกติ
“เห็นสี่ตัวที่เหลือไหมหน้าตามันจะคล้ายๆกัน ต่างกันแค่ขนาด หยิบสองตัวที่ขนาดเท่ากันวางต่อจากม้าสองฝั่ง” ลุงบอกอย่างใจเย็นคงรู้ว่าการสอนเด็กที่ไม่เคยเล่นครั้งแรกก็คงยากแบบนี้แหล่ะมั้ง
“ที่พึ่งวางไปเมื่อกี้เรียกโคนส่วนหมากตัวเล็กเรียกเม็ด ตัวสุดท้ายอันใหญ่คือขุน ทีนี้เอาเม็ดวางไว้ทางขวาขุนเห็นไหม ครบแล้ว” หมากด้านนอกถูกหยิบขึ้นมาวางบนกระดานจนหมดแล้ว
“ต่อไปเป็วิธีการเล่น”
“หมากแต่ล่ะตัวจะมีลักษณะการเดินที่แตกต่างกันไปเมื่อเป็ฝ่ายเดิน ถ้าบังเอิญมีหมากของอีกฝั่งอยู่ตรงตำแหน่งที่จะเดินหมากตัวนั้นก็จะถูกแทนที่ด้วยตัวที่เราพึ่งเดินไปวาง หมายความว่าถูกกิน”
ชายแก่คนเดิมกำลังเริ่มอธิบายการเดินของตัวหมากแต่ละตัวให้เด็กคนเดิมที่นั่งอยู่ฝั่งตรงข้ามของกระดาน
“เบี้ยน่ะเดินได้1ช่องด้านหน้าตัวเองเวลากินจะกินเฉียง จะเฉียงซ้ายหรือขวาก็ได้แต่ต้องเป็ด้านหน้า ไหนลองเดินดูสิ” มือเล็กของเด็กเกือบประถมขยับเบี้ยบนกระดานเลื่อนออกไปด้านหน้า
“นั่นแหล่ะ เดินมาเรื่อยๆ ทีละช่อง” เบี้ยตัวเดิมถูกขยับไปข้างหน้าอีกหนึ่งช่อง
“ทีนี้เห็นข้างหน้าไหมมีเบี้ยของลุงอยู่ เลือกกินตัวเฉียงด้านไหนก็ได้” พอเราดันเบี้ยไปแทนที่เบี้ยของลุงลุงก็หยิบเบี้ยของตัวเองออก
“ถ้าโดนกินก็หยิบออกไปเลยแบบนี้เริ่มเกมใหม่ถึงเอามาวางใหม่ได้” ลุงยังพูดต่อ
“ถ้าสามารถเดินเบี้ยตัวเองมาจนถึงแนวเบี้ยของฝั่งตรงข้ามได้ให้จับเบี้ยคว่ำลง เบี้ยตัวนั้นจะกลายเป็เม็ดคล้ายๆการเข้าฮอสของหมากฮอสนั่นแหล่ะ”
“ต่อไปเป็เม็ดละกัน เม็ดเดินเฉียงกินเฉียง จะข้างหน้าหรือข้างหลังก็ได้ เดินได้ไกลหนึ่งช่องเหมือนเบี้ย” เม็ดตัวจ้อยที่อยู่ข้างขุนก็ถูกเลื่อนเฉียงไปทางขวา
“โคนจะเดินได้เหมือนเม็ดทุกอย่าง แต่ว่าเพิ่มช่องด้านหน้าตัวเองอีกหนึ่งช่อง”
อืม แบบนี้เข้าใจง่ายดีแฮะลุงบอกว่าเรือเดินกี่ช่องก็ได้เป็เครื่องหมายบวก จะเดินสุดกระดานก็ตามใจแต่ต้องไม่มีหมากตัวอื่นขวางอยู่
“คนโบราณเค้าถึงบอกว่าอย่าขวางทางเรือส่วนม้าเดินเป็ตัวLใหญ่ สามารถเดินข้ามหมากอื่นได้คิดซะว่าม้าะโไปเหยียบละกันจะได้นึกภาพออก”
แล้วขุนล่ะ
“ขุนเดินได้ทุกทิศแต่เดินได้ช่องเดียว จะชนะก็ต้องกินขุนของฝ่ายตรงข้ามนี่แหล่ะเหมือนการเด็ดหัวแม่ทัพในสนามรบ เช่นกัน ถ้าขุนของเราโดนกิน ก็ถือว่าแพ้”
หลังจากลุงอธิบายการเดินของหมากทุกตัวครบแล้วเรากับลุงก็สลับกันเดินหมากคนละตาตอนแรกๆก็จำไม่ได้หมดหรอกว่ามันเดินยังไง อันไหนจำไม่ได้ก็ถามลุงใหม่อีกรอบลุงตอบแบบใจเย็นทุกครั้งเหมือนเดิม นั่งหัดเล่นหมากรุกกับลุงสองคนไปเรื่อยๆพอตกเย็นก็ปั่นจักรยานกลับบ้าน จำไม่ได้ว่าเล่นไปกี่รอบรู้แต่ว่าไม่เคยชนะลุงซักรอบเดียว ก็แน่ล่ะ กับเด็กที่พึ่งหัดเล่นวันแรกจะเอาอะไรไปสู้กับชายชราที่ผ่านการเดินหมากมามากมายหลายกระดานจนนับไม่ถ้วนแต่ช่างเถอะ ถึงจะไม่ชนะ อย่างน้อยก็ยังดีกว่าไม่มีอะไรให้ทำ
88
