[หมวด: ชาย (บุรุษ, เพศภรรยา, มาณพ)]
คำปรกติ/ทางการ: บุรุษ, นรชน, มานพ, ปุริส, ชายชาตรี, สุภาพบุรุษ, พ่อบ้าน, บุรุษเพศ, มนุษย์ผู้ชาย
คำในวรรณคดี/าาศัพท์: นรินทร์, นเรศร์, นราธิป, ภูมินทร์, ทรงสวัสดิ์, สถิตยุกต์, ภัสดา (สามี), ปิยบุตร (ลูกชาย), ท้าว, พระหน่อ, ขัตติยะ, ภูวไนย, นรสีห์
ศัพท์นิยายจีน: บุรุษหยก, คุณชาย, นายน้อย, จอมยุทธ์, นักพรต, หลวงจีน, ต้าเกอ (พี่ใหญ่), ตี้ตี้ (น้องชาย), ต้าจ้างฟู (ชายอกสามศอก), วิญญูชน, ผู้กล้า, ั
คำเปรียบเปรย/ไม่ทางการ: พ่อตัวดี, พ่อทูนหัว, ไอ้หนุ่ม, ไอ้ทิด, พ่อดอกรัก, ไอ้เกลอ, นายท่าน, พ่อเ้าประคุณ, ขุนขยับ, พยัคฆ์หนุ่ม
[หมวด: หญิง (สตรี, อิตถี, นารี)]
คำปรกติ/ทางการ: สตรี, นารี, หญิงสาว, สุภาพสตรี, กัญญา, อิตถีเพศ, กัลยา, กัลยาณี, นารินทร์
คำในวรรณคดี/าาศัพท์: นงคราญ, วนิดา, อนงค์, พธู, นงพะงา, วิลาวัณย์, โฉมตรู, ยุพดี, ยุพิน, ยุพเรศ, สมร, สายสวาท, อรชร, กัญญามณี, ยอดยาหยี, มเหสี, ชายา, บังอร, รัตนมาลี, ดรุณี, อัญชลี, นรีรัตน์, พะงา, อะเคื้อ
ศัพท์นิยายจีน: โฉมสะคราญ, ยอดพธู, หญิงงามล่มเมือง, แม่นาง, คุณหนู, นายหญิง, ฮูหยิน, ดรุณี, ศิษย์น้องหญิง, เซียนสาว, เทพธิดา, หงส์, ยี่เจี้ย (พี่สาว), เสี่ยวเม่ย (น้องสาว), หยกงาม
คำเปรียบเปรย/ไม่ทางการ: แม่ตัวดี, ยายตัวร้าย, แม่ยอดขวัญ, แม่ดอกโสน, กุหลาบงาม, นกน้อยในกรงทอง, แม่คุณ, แม่เ้าพระคุณ, นารีศรีสยาม, นางฟ้า, อีหนู
[คำรวมเรียกทั้งคู่ / คำเฉพาะทาง]
คู่ครอง: ภัสดา-ชายา, ผัว-เมีย, สามี-ภรรยา, คู่สร้างคู่สม, คู่เรียงเคียงหมอน
เชิงเปรียบเทียบ: ั-หงส์ (ชาย-หญิง), โคแก่-หญ้าอ่อน, กิ่งทอง-ใบหยก
เชิงดูิ่/คำแสลง: ไอ้ถึก, อีปลวก, ไอ้หน้าตัวเมีย, ชะนี, เก้งก้าง, ไอ้หนุ่มซินตึ๊ง, ยายเพิ้ง